Murat Arslan – Süleyman Demirel (2019)

Süleyman Demirel’e “baba” diyorlardı, fakat kendisinin babalıkla uzaktan yakından ilgisi yoktu.

Örneğin azılı bir sağcı ve antikomünistti, ayrıca iflah olmaz bir pragmatikti.

Hiçbir büyük meseleyi çözmezdi, en fazla onların çevresinde dolanırdı.

O, milliyetçi, muhafazakâr, demokrat, liberal ve daha birçoğuydu.

Sayısız meslektaşını kıskandıracak uzunluktaki siyasi kariyerinin sırrı aslında onun değişime ayak uydurabilme kapasitesinde saklıydı.

Başka bir deyişle Demirel, zamanın ruhunu anlayıp ona göre davranmayı kendine şiar edinmiş, bu uğurda prensiplerini bir kenara bırakmaktan çekinmeyen siyasetçi tipinin kusursuz bir örneğiydi.

İki askerî darbe, sayısız koalisyon, yedi kez başbakanlık ve sonrasında cumhurbaşkanlığı ile Süleyman Demirel’in Türkiye siyasetinin en önemli aktörlerinden biri olduğu yadsınamaz bir gerçek.

İşte Murat Arslan’ın bu çalışması da, Süleyman Demirel’in zengin bir portresini sunuyor.

Arslan, Demirel’in 1924-1960 arasını kapsayan çocukluk ve yetişme döneminden başlayarak 1960’tan itibaren siyasi arenadaki yükselme sürecine, Türkiye’nin karmaşık zamanlar geçirdiği 1971-1980 arasındaki dönemde Demirel’in tutumuna, oradan Başbakanlık yıllarına ve nihayet Cumhurbaşkanlığı sürecine uzanıyor.

Demirel’in hayatı ve siyasi mücadelesi üzerinden Cumhuriyet’in ilk yıllarından 2000’li yıllar Türkiye’sine uzanan ve bunu yaparken karşımıza zengin ayrıntılar çıkaran kitap, hem iyi bir siyasi biyografi hem de özgün bir yakın tarih okuması.

  • Künye: Murat Arslan – Süleyman Demirel, İletişim Yayınları, biyografi, 271 sayfa, 2019

Tanju Cılızoğlu – Kâmil Kırıkoğlu İnönü ve Ecevit’i Anlatıyor (2017)

Kâmil  Kırıkoğlu, 1956’da zamanın CHP Genel Başkanı İsmet İnönü’nün davetiyle CHP’ye katılmış, 1957’de yapılan seçimlerde Malatya milletvekili seçilmişti.

1979’daki ölümüne kadar ülke siyasetinde önemli yer tutan Kırıkoğlu, önce İsmet İnönü’nün ardından da İnönü’yü 1973 kurultayında yenen Bülent Ecevit’in genel sekreterliğini yürüttü.

Kırıkoğlu, o dönemde CHP’de yaşanan köklü değişimlerin mimarlarından biri olarak kabul edilir.

İşte bu kitap, Kırıkoğlu’nun çocukluğundan yetişkinliğe ve siyasi kariyerine uzanan hayatını adım adım izlerken, ülke siyasetinde önemli roller üstlenmiş iki isme, İsmet İnönü ve Bülent Ecevit’e dair anılarını sunuyor.

Kırıkoğlu’nun çocukluğu ve eğitim yıllarıyla açılan kitap, oradan 27 Mayıs, 12 Mart, “Tanin” olayı ve Türkiye İşçi Partisi’nin (TİP) kuruluşu gibi Türkiye yakın tarihinin önemli dönüm noktalarına uzanıyor.

Kırıkoğlu burada ayrıca, Kasım Gülek, Cevdet Sunay, Süleyman Demirel ve Rahşan Ecevit gibi, dönemin önde gelen diğer aktörlerine dair anılarını da bizimle paylaşıyor.

  • Künye: Tanju Cılızoğlu – Kâmil Kırıkoğlu İnönü ve Ecevit’i Anlatıyor, Tarihçi Kitabevi, siyaset, 512 sayfa

Kolektif – Türkiye’nin 1960’lı Yılları (2017)

Türkiye’nin 1960’lı yılları için arşivlik bir eser.

Pek çok yazarın katkıda bulunduğu çalışma, bu dönemi farklı yönleriyle ele alıyor.

Kitapta,

  • 27 Mayıs darbesi,
  • Yassıada yargılamaları,
  • 1960’lı yıllarda Türkiye ekonomisi, dış politikası ve siyasi düşünce ortamı,
  • 1960’lı yıllarda Türkiye kapitalizmi ve ordu kuruluşu OYAK’ın bu bağlamda yeri,
  • Meşhur Johnson mektubunun yansımaları,
  • Merkez sağ, darbeler, krizler ve koalisyonlardan oluşan siyasi iktidar profili,
  • 68 hareketi,
  • Türkiye İşçi Partisi (TİP) deneyimi,
  • Yön ve Milli Demokratik Devrim hareketleri,
  • Demirkırat’tan Adalet Partisi’ne merkez sağın sancılı serüveni,
  • 1960’lı yıllarda Türkiye’de anti-komünizm,
  • Efsanevi 15-16 Haziran eylemleri,
  • 1960’lı yıllarda Kürt siyasal aktivizmi,
  • Ve 1960’lı yıllarda edebiyat, müzik, sanat, kültür ve gündelik hayat gibi pek çok konu yer alıyor.

Kitapta ayrıca, Adnan Menderes, Cemal Gürsel, Talat Aydemir, Mehmet Ali Aybar, Behice Boran, Süleyman Demirel, Ragıp Gümüşpala, Suat Hayri Ürgüplü, Alparslan Türkeş ve Cevdet Sunay gibi, bu dönemde etkili olmuş aktörlerin hayatları ve çalışmaları da irdeleniyor.

  • Künye: Kolektif – Türkiye’nin 1960’lı Yılları, hazırlayan: Mete Kaan Kaynar, İletişim Yayınları, tarih, 1184 sayfa0

Ayşegül Kumsuoğlu – Süleyman Demirel (2008)

Ayşegül Komsuoğlu, Türkiye siyaset tarihinin önemli figürlerinden olan Süleyman Demirel’in, lider olarak etkinliğini ve sürekliliğini inceliyor.

Komsuoğlu bunu, Demirel’in temsil etme iddiasında olduğu kitle ile kurduğu iletişim üzerinden yapıyor.

Çalışmanın en dikkat çeken yönü de, Demirel’in siyasetini, sadece onun nevi şahsına münhasır söylemiyle değil, bu söylemini destekleyen, kendisini izleyen kitlenin ihtiyaçlarını karşılarken onlarla kurduğu duygusal bağı da göstermesi.

Türkiye’de siyasal liderlik konulu kitapların azlığı düşünüldüğünde, ayrıca önem kazanan bir çalışma.

  • Künye: Siyasal Yaşamda Bir Lider: Süleyman Demirel, Ayşegül Komsuoğlu, Bengi Yayınları, siyaset, 381 sayfa