Remzi İnanç – Ortak Belleğimizdir Dostlar (2016)

Remzi İnanç’tan bir döneme ışık tutan anı ve portre yazıları.

1971 ve 1980 darbelerine giden süreçte yaşananlar, Aziz Nesin’in Sabahattin Ali’ye mektuplarındaki ilginç detaylar, devletin İsmail Beşikçi’yle bitmeyen kavgası ve Selahattin Hilav’ın entelektüel mirası, İnanç’ın yazılarından bize süzülen, ortak belleğimizden kimi konu ve kişilikler.

  • Künye: Remzi İnanç – Ortak Belleğimizdir Dostlar, Ürün Yayınları

Sevengül Sönmez (haz.) – A’dan Z’ye Sabahattin Ali (2009)

Sevengül Sönmez tarafından hazırlanan ‘A’dan Z’ye Sabahattin Ali’, Sabahattin Ali’nin kişiliğini, ilişkilerini, fiziksel özelliklerini, hayatının önemli olaylarını, yapıtlarını, hakkında yazılanları ve söylenenleri ayrıntılarıyla anlatırken, O’nun edebiyat ve sanat görüşünü, kaynaklarını, politik duruşunu, gözlem yeteneğini ve özgünlüğünü gözler önüne seriyor.

Sabahattin Ali’nin eşi Aliye Ali ve kızı Filiz Ali tarafından korunan belgelerin yanı sıra, uzun ve ayrıntılı bir kütüphane çalışmasının ürünü olan eser için, Sabahattin Ali’yi tanıyan kişilerle görüşülmüş.

Kitaptaki belgelerin büyük bölümünün, ilk kez yayımlandığını da ayrıca belirtelim.

  • Künye: Sevengül Sönmez (haz.) – A’dan Z’ye Sabahattin Ali, Yapı Kredi Yayınları, ansiklopedi, 520 sayfa

Cemil Koçak – CHP İktidarının Sonu (2017)

Cemil Koçak, kapsamlı çalışması ‘Türkiye’de İki Partili Siyâsî Sistemin Kuruluş Yılları’nın 6. ve son cildinde, yakın dönem Türkiye tarihinde köklü değişim yaratan 1950 seçimlerine odaklanıyor.

Peki, bu seçim gerek Türkiye tarihinde ve gerekse yarattığı yansımalar nedeniyle bugün, neden çok önemli?

Bu seçimin yarattığı en büyük dönüşüm, Türkiye’de 1908’den beri devam eden bir iktidarın iktidardan ayrılmasıyla sonuçlanmasıydı.

Koçak çalışmasında, CHP, DP ve MP’nin başrollerini oynadığı bir iktidar savaşında,

  • Türk-Amerikan yardım antlaşmasını,
  • Marshall Planı’nı ve bunun Türkiye’deki etkilerini,
  • NATO’nun kuruluşunu ve Türkiye’ye yansımalarını,
  • Birleşmiş Milletler ile Türkiye ilişkilerini,
  • Filistin’in bölünmesi ve İsrail’in kuruluşunu,
  • Türkiye’nin BM Güvenlik Konseyi adaylığını,
  • Şemsettin Günaltay Hükümeti’nin kuruluşu ile birlikte, iktidarın seçmen desteği kazanmak amacıyla nasıl politikalar ortaya koyduğunu,
  • Sabahattin Ali’nin öldürülmesiyle solu hedef alan terörü,
  • İstiklal Mahkemeleri Kanunu’nun kaldırılmasını,
  • Valilerin yetkilerinin artırılmasını,
  • Yine sol üzerindeki terörün bir sonucu olarak TCK’da 141 ve 142. Maddelerin değiştirilmesi ve cezaların ağırlaştırılmasını,
  • İsmet İnönü’nün TBMM’yi son açış nutkunu ve İnönü’nün siyasi gelişmelere ilişkin değerlendirmelerini,
  • Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu’nda (ÇTK) yapılan değişiklikleri,
  • Nâzım Hikmet’in af kampanyası ve Çiçekpalas olayını,
  • Türk Ocakları’nın yeniden açılışını,
  • Türkiye’nin NATO’ya girme çabalarını,
  • Kıbrıs sorununu,
  • 14 Mayıs 1950 milletvekili genel seçimleri ve sonrasında yaşananları,
  • Ve bunun gibi, o dönemde yaşanmış pek çok gelişmeyi analiz ediyor.

Kapsamıyla dikkat çeken çalışma, esas olarak bir “iktidar mücâdelesi”nden ibaret olan bir sürecin öyküsü olarak okunabilir.

  • Künye: Cemil Koçak – CHP İktidarının Sonu: Türkiye’de İki Partili Siyâsî Sistemin Kuruluş Yılları (1945-1950) Cilt 6, İletişim Yayınları, tarih, 552 sayfa, 2017

Hülya Öztekin – Tan: Serteller Yönetiminde Muhalif Bir Gazete (2016)

Sertellerin 1935-1945 arasında yayımladığı Tan gazetesi, ülke basın tarihinde sol yayıncılığın en etkili, önemli yayın organı olarak tarihteki yerini almış durumda.

Hatırlanacağı gibi gazete, muhalif tavrı nedeniyle siyasi ve ekonomik baskılarla karşılaşmış, bunun yanı sıra 4 Aralık 1945’te faşist bir linçe maruz kalmıştı.

Hülya Öztekin’in uzun çabalarının meyvesi olan elimizdeki kitap da, bu gazetenin kuruluşundan kapanışına uzanan süreci, dönemin sağlam bir siyasi ve toplumsal panoraması eşliğinde izliyor.

Kitapta,

  • Zekeriya Sertel, Sabiha Sertel, Muvaffak Şeref, Niyazi Berkes, Mediha Berkes, Pertev Naili Boratav, Esat Adil Müstecaplıoğlu, Hulusi Dosdoğru, Cami Baykurt, Behice Boran, Sabahattin Ali, Aziz Nesin gibi isimlerin katkıda bulunduğu gazetenin kuruluşu,
  • Yayın politikası,
  • Nazizmin ve faşizmin yükselişe geçtiği bir dönemde takındığı emperyalizm karşıtı tavrını,
  • İnsan hakları, demokrasi ve özgürlükler konularındaki ilerici tutumunu,
  • 4 Aralık 1945 tarihli Tan baskınından sonra gazetenin yayın hayatına son verişini,
  • Ve gazetenin muhalif basın tarihindeki yerini aydınlığa kavuşturuyor.

Öztekin’in çalışması, yalnızca Tan gazetesine dair bir bellek tazeleme girişimi olarak değil, aynı zamanda Türkiye’de basın özgürlüğü ve demokrasi mücadelesinin öyküsü olarak okunmalı.

  • Künye: Hülya Öztekin – Tan: Serteller Yönetiminde Muhalif Bir Gazete, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, tarih, 488 sayfa

Sabahattin Ali – Canım Aliye, Ruhum Filiz (2014)

  • CANIM ALİYE, RUHUM FİLİZ, Sabahattin Ali, hazırlayan: Sevengül Sönmez, Yapı Kredi Yayınları, mektup, 159 sayfa

CANIM

Edebiyatımızın önemli simalarından Sabahattin Ali, yaşadığı dönemde sık sık kovuşturmalara uğradığı gibi, üstesinden gelmek için muazzam çaba harcadığı ekonomik sıkıntılarla da boğuşmuştu. Bu çalışma, yazarın yaşamı konusunda önemli ipuçları barındırmasıyla önemli. Sabahattin Ali’nin 1935 ve 1948 yılları arasında eşi Aliye Hanım ile kızı Filiz’e gönderdiği mektuplardan oluşan kitap, yazarın iç dünyasına, edebi serüvenine, arkadaşlarına ve yaşadığı çevreye dair bilinmeyenleri aydınlatıyor. Yazar mektuplarında, tanık olduğu bazı olayları ve yaşadığı sıkıntıları, ailesine karşı beslediği muazzam sevgiyle örerek ifade ediyor.