Federico Finchelstein – Faşizmden Popülizme (2019)

Faşizm ve popülizmin bir torbaya konulması, genellikle statükonun popülist seçeneklerin yegâne alternatifi olarak sunulmasına sebep olur.

Faşizm ve popülizm üzerine yirmi yıldır araştırma yapan ve yazan Federico Finchelstein’in bu harika çalışması, faşizm ile iktidar sahipleri arasındaki tarihsel bağıntıları popülist demokrasiler bağlamında ele alıyor.

İçinde olduğumuz yüzyıla karakterini veren dinamikler kriz, yabancı düşmanlığı ve popülizmdir. Finchelstein, bunların ne yeni ne de basitçe günümüzde yeniden doğmuş hasletler olduğunu söylüyor.

Yazar, öncelikle popülizmin zamana bağlı olarak uyarlanmasının ve yeniden kurgulanmasının tarihinin faşizmle başladığını, fakat iktidara gelmiş popülizmle devam ettiğini söylüyor.

Finchelstein tam da bu amaçla, faşizmin ve popülizmin tarihine, başka bir deyişle kökenlerine doğru aydınlatıcı bir yolculuğa çıkıyor ve bunu yaparken de, Amerikan bakış açısına ve Avrupamerkezci görüşe karşı çıkıyor.

Konuyu Avrupa’dan Amerika’ya, Asya’dan Latin Amerika’ya uzanan geniş bir coğrafyada ele alan kitabı, öncelikle popülizm ve faşizmi tarihsel bağlamı içinde okumak isteyenlerin çokça aydınlanabilecekleri bir eser olarak öneriyoruz.

  • Künye: Federico Finchelstein – Faşizmden Popülizme, çeviren: Ali Karatay, İletişim Yayınları, siyaset, 320 sayfa, 2019
Reklamlar

Mustafa Durmuş – Büyük Değişim (2018)

Son yıllarda bütün dünyada sağın yükselişine tanık oluyoruz.

Bu aynı zamanda otoriterleşmenin artışıyla da paralel gittiği için, demokratik siyaset kanallarının tıkanmasıyla karşı karşıya bulunuyoruz.

Mustafa Durmuş’un elimizdeki kitabı da, bu büyük değişimi kayda almasıyla önemli bir rol üstleniyor.

Yazar, Türkiye’de tanık olduğumuz muazzam gerilemeyi de, küresel çaptaki daha büyük bir krizin yerel bir yansıması olarak irdeliyor.

Durmuş’un analizinde, dünya çapında büyük etkiler yaratmış 2008 ekonomik krizinin önemli yeri var.

Zira yazara göre, bugünü anlamak için 2008 krizinden öğreneceğimiz çok şey var.

Durmuş, 2008 krizi sonrasında uygulanan politikaların, dünya ekonomisinin gidişatını iyileştirmek yerine, onu daha da içinden çıkılmaz bir hale getirdiğini, dolayısıyla bugün yaşadığımız sorunların kökeninde de bu politikaların bulunduğunu belirtiyor.

  • Künye: Mustafa Durmuş – Büyük Değişim: Popülist Otoriterleşme, İmge Kitabevi, siyaset, 265 sayfa, 2018

Paolo Gerbaudo – Maske ve Bayrak (2018)

Dünya çapında sağ iktidarlar yükselişe geçti, fakat bize umut veren en önemli husus, bu yükselişin karşısında güçlü bir direniş hattının da örgütlenmiş olması.

Bu kitabın yazarı Paolo Gerbaudo da ‘Maske ve Bayrak’ta, Dünya çapındaki sokak hareketlerini izleyerek bugünün ve yarının muhalif hareketleri için nitelikli bir çerçeve oluşturuyor.

Gerbaudo bu amaçla Tunus ve Mısır, İspanya’da Öfkeliler (Indignados), Yunanistan’da Aganaktismenoi, ABD’de Wall Street’i İşgal Et, Türkiye’de Gezi, Brezilya’da Haziran Hareketi ve Fransa’da Gece Ayakta (Nuit Debout) hareketlerini inceliyor.

Kitap, insanları meydanlara çıkaran saiklerin neler olduğunu, bu hareketlerle birlikte sokağın nasıl dönüştüğünü, aktivistlerin ne gibi iletişim araçları kullandığını, bu hareketlerin neoliberal kemer sıkma politikalarına karşı nasıl bir direniş ağı ördüğünü ve bu yeni mücadele biçiminin daha önceki toplumsal hareketlerle, özellikle de Küreselleşme Karşıtı Hareket’le nasıl benzerlikler ve farklılıklar taşıdığını ortaya koyuyor.

Bu hareketlerin ideolojisini “Yurttaşçılık” olarak tanımlayan Gerbaudo, “Yurttaşçılık”ın beslendiği iki ana damarın da neo-anarşizm ve popülizmin olduğunu belirtiyor.

Meydanlar hareketini ortaya çıkaran özgün özgün siyasal dinamikler ve bu yeni ilerici siyasetin başarıları ile karşılaştığı zorluklar hakkında aydınlanmak isteyenler bu kitabı kaçırmamalı.

Gerbaudo’nun, incelediği hareketlere dair gözlemlerinin, birebir görüşmeler yaptığı 140 kişinin fikirlerine yaslandığını, ayrıca yazarın, Gezi zamanında Türkiye’ye gelip burada protestocularla görüşmeler gerçekleştirdiğini de belirtelim.

  • Künye: Paolo Gerbaudo – Maske ve Bayrak: Popülizm, Yurttaşçılık ve Küresel Protesto, çeviren: Diyar Saraçoğlu, Kafka Kitap, siyaset, 320 sayfa, 2018

Ernesto Laclau – Popülist Akıl Üzerine (2018)

“Toplumsal antagonizmaları ve kolektif kimlikleri kavramlaştırmak çok önemlidir ve ‘sınıf savaşı’ gibi kalıplaşmış, neredeyse anlamsız formüllerin ötesine geçme ihtiyacı, çok zorlayıcıdır.”

Ernesto Laclau’nun şimdi bizde üçüncü baskısına ulaşan ‘Popülist Akıl Üzerine’ adlı bu nitelikli çalışması, daha önce Chantal Mouffe ile birlikte kaleme aldıkları ‘Hegemonya ve Sosyalist Strateji’ kitabında geliştirdikleri Marksizm ve radikal demokrasi kuramını genişletmeyi amaçlıyor.

Temelde kolektif kimliklerin oluşumunun doğası ve mantığına odaklanan, bu bağlamda “Popülizm hangi toplumsal gerçek ya da durumun ifadesidir?” sorusunun yanıtını arayan Laclau, yaklaşımının, ya grubu,  toplumsal çözümlemenin temel birimi olarak kabul eden ya da bu birimi daha geniş işlevselci veya yapısalcı paradigmalara yerleştirmek suretiyle aşmaya çalışan sosyolojik perspektiflerin tatmin edicilikten uzak olmalarından kaynaklanıp geliştiğini belirtiyor.

Yazar, bu tarz toplumsal işlevselciliklerin öngördüğü mantığın, kimliklerin inşası sırasında devreye giren hareketlerin çeşitliliğini kavrayabilmek için fazlasıyla basit ve tekbiçimli olduğunu söylüyor.

Kitapta,

  • Eşdeğerlik, farklılık mantıkları, boş gösterenler, hegemonya, yüzer göstergeler, toplumsal heterojenlik, temsil ve demokrasi kavramlarını,
  • Popüler kimliklerin ortaya çıkış koşullarını gösteren tarihsel örnekleri,
  • Ve popüler kimliklerin inşasının sınırları gibi konular tartışılıyor.

Kitabın, biz Türkiyeli okurları da çok ilgilendiren bir boyutu var.

Laclau, Kemalizmin/Kemalist Devrim’in, Atatürk’ün Altı Oku’nun uzun sayılabilecek çözümlemelerine girişiyor ve ardından da hem Kemalizmin hem de Arjantin’deki Peronist Hareketin popülizme karşılık gelip gelmediğini tartışıyor.

  • Künye: Ernesto Laclau – Popülist Akıl Üzerine, çeviren: Nur Betül Çelik, Epos Yayınları, siyaset, 288 sayfa, 2018

Eric Fassin – Popülizm: Büyük Hınç (2018)

Sağ popülizm bugün sadece Türkiye’de değil, dünyanın birçok yerinde altın çağını yaşıyor.

Eric Fassin bu kısa ama etkili çalışmasında, popülizmin yükselişinin ardındaki dinamikleri aydınlatıyor hem de sol muhalefetin bununla nasıl mücadele edebileceğini anlatıyor.

Şunu da özellikle belirtelim ki, kitap her ne kadar ABD’de Donald Trump’ın Başkan seçilmesini ve Fransa’da da Emmanuel Macron’un Cumhurbaşkanı seçilmesini merkeze alsa da, popülizmin yükselişini İngiltere ve Türkiye’yi de kapsayacak şekilde geniş bir çerçevede irdeliyor.

Fassin, demokrasinin günümüzde yaşadığı krizlerin sebeplerini, aşırı sağın yabancılar ve azınlıklar karşısında neredeyse dünya çapında yükselişe geçme sürecini, neoliberalizmle savaşırken aşırı sağın üzerinde yükseldiği zemini sorgulamayı ihmal eden sol muhalefetin zaaflarını ve solun iyi bir muhalefet ortaya koyarak popülizme dayanak oluşturan argümanları alaşağı etmek için ne gibi yöntemlere başvurması gerektiğini tartışıyor.

  • Künye: Eric Fassin – Popülizm: Büyük Hınç, çeviren: Gülener Kırnalı ve İlker Kocael, Heretik Yayıncılık, siyaset, 80 sayfa, 2018

Jan-Werner Müller – Popülizm Nedir? (2017)

Christopher Lasch, popülizmin “demokrasinin hakiki sesi” olduğunu söylemişti.

Peki, durum gerçekte böyle midir?

Seçimli demokrasilerdeki her siyasetçi “halk”ı cezbetmek, olabildiğince fazla yurttaşın anlayabileceği bir hikâye anlatmak ve “sıradan halkın” nasıl düşündüğüne ve bilhassa nasıl hissettiğine duyarlı olmak ister.

Jan-Werner Müller’in elimizdeki kitabı ise, bize popülizmin farkına varma ve popülizm ile mücadele etme konusunda nitelikli bir rehber olmaya aday.

Popülist sayılmak için seçkinlere dair eleştirel tutum almanın gerekli bir koşul olduğunu ama yeterli bir koşul olmadığını iddia eden yazar, popülizmin mantığı ve popülistlerin ahlaki gerekçelendirmelerini adım adım açıklıyor ve aynı zamanda Putin’den Erdoğan’a ve Trump’tan Chavez’e popülist siyasetin güncel örneklerinden pek çok örnekle çalışmasını zenginleştiriyor.

  • Künye: Jan-Werner Müller – Popülizm Nedir?, çeviren: Onur Yıldız, İletişim Yayınları, siyaset, 125 sayfa