Noam Chomsky – Doğa ve Dil Üzerine (2010)

‘Doğa ve Dil Üzerine’de Noam Chomsky, dil, zihin ve beyin arasındaki ilişkileri dilbilim açısından irdeliyor.

Kitabın ilk bölümü, dilbilimdeki bazı temel kavramlara ve bilim dalının tarihi açısından temel öğelere giriş niteliğinde.

Kitabın ikinci bölümü, gerek bilimsel nitelikteki günümüz dilbiliminin gerekse modern bilişsel bilimlerin kökenlerini klasik felsefenin temellerine bağlıyor.

Üçüncü bölümde, dil çalışmalarının beyin bilimleriyle ilgisi üzerine odaklanılıyor; dördüncü bölümde ise, Chomsky’nin düşüncelerinin etkisinde şekillenen Yetinmeci Programın tarihsel kökenleri, kavramları ve uzantıları üzerine yapılan bir tartışma yer alıyor.

  • Künye: Noam Chomsky – Doğa ve Dil Üzerine, çeviren: Ayşe Banu Karadağ, Sözcükler Yayınları, dilbilim, 254 sayfa

Noam Chomsky – Dil ve Zihin İncelemelerinde Yeni Ufuklar (2019)

Türkiyeli okur Noam Chomsky’i daha çok siyasi çalışmalarıyla bilse de, kendisi hem de uzan zamandır dilbilim çalışmaları alanının en önde gelen isimlerindendir.

Kuşkusuz Chomsky’nin bu alandaki en bilinen katkısı, “Üretici Dilbilgisi Kuramı”ydı, ki bu kuram dünya çapında pek çok dilbilimciye rehber olmuş ve olmaya devam ediyor.

Chomsky’nin ‘Dil ve Zihin İncelemelerinde Yeni Ufuklar’ adlı bu kitabında bir araya getirilen metinleri ise, bilhassa dili doğa yöntemleriyle analiz etme konusunu çok yönlü bir şekilde tartışmasıyla önemli.

Chomsky, dil yetisinin “içselci” bir yorumunu yapıyor ve çokça dile getirildiği gibi dilin toplumsal bir kurgu değil, bireysel bir kurgu olduğunu söylüyor.

Dilin bireysel olduğu gibi, insan beyninde içsel olduğunu belirten Chomsky, bir dizi yaratıcı dilbilimsel analiz yoluyla bu görüşünü ayrıntılandırıyor.

  • Künye: Noam Chomsky – Dil ve Zihin İncelemelerinde Yeni Ufuklar, çeviren: Ferit Burak Aydar, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, dilbilim, 328 sayfa, 2019

Steven Pinker – Dil İçgüdüsü (2018)

Dil, uygarlık tarihinin en belirleyici unsurudur.

Başka bir deyişle dil olmadan, medeniyetten bahsedemeyiz.

Harvard’ta dil ve zihin uzmanı olarak çalışan Steven Pinker’ın bu ödüllü çalışması, dilin ortaya çıkışının zihinsel dinamiklerini ayrıntılı bir şekilde ortaya koymasıyla, bu alanda okunabilecek en yetkin çalışmalardan.

Kitapta,

  • Dilin nasıl işlediği,
  • Çocukların dili öğrenme süreçleri,
  • Dilin değişim dinamikleri,
  • Beynin dili hesaplama yöntemleri,
  • Evrimsel sürecin dil ve zihnin gelişimi üzerindeki etkileri,
  • Bir insani içgüdü olarak dilin rolü,
  • Ve bunun gibi pek çok konu aydınlatılıyor.

Kitap, dilin gelişimi hakkındaki güncel araştırmalar ile Noam Chomsky gibi dilbilimcilerin fikirlerini içermesiyle de çok önemli.

  • Künye: Steven Pinker – Dil İçgüdüsü: Zihin Dili Nasıl Meydana Getirir, çeviren: Feray İlgün, Bilge Kültür Sanat Yayınları, dilbilim, 544 sayfa, 2018

Noam Chomsky – Korsanlar ve İmparatorlar (2018)

Amerika, Irak’ı tartışmasız bir biçimde işgal etti ve bu, ülkeyi yerle bir eden sebepsiz bir saldırı eylemiydi.

Peki, işgalci bir ordunun askerlerini öldüren bir saldırı, nasıl oluyor da bir “terör saldırısı” olabiliyor?

Noam Chomsky’ye göre, bunun tek bir yolu var:

Şayet saldıran taraf, kendisine istediği zaman bir yerleri işgal ve imha etme hakkı tanıyan biricik imtiyazlara sahipse, onun haklı eylemlerine karşı gösterilen her tür direniş terörizmdir.

İşte, ilk baskısı 1986’da yapılan, daha sonra da farklı baskılarla güncellenen ‘Korsanlar ve İmparatorlar’ın ilgilendiği konu tam da bu.

Daha açık bir ifadeyle kitap, uluslararası terörizm kavramının modern Batılı anlamdaki kullanımına ışık tutuyor ve bununla da yetinmeyerek Batı’nın üst düzey bir kinizm örneği sergileyerek uyguladığı şiddet için bir kılıf olarak kullandığı, hatta yakın zamana ait birtakım “terör” olayları üzerinden bu kullanımın ne denli çılgın boyutlar alabildiğini gözler önüne seriyor.

Kitap, bu algı ikliminin yaratılmasında medyanın, akademinin ve uluslararası kuruluşların nasıl ikiyüzlüce roller üstlendiğini açıkça ortaya koyuyor.

  • Künye: Noam Chomsky – Korsanlar ve İmparatorlar: Eskiler ve Yeniler, çeviren: Aslı Önal, Ayrıntı Yayınları, siyaset, 336 sayfa, 2018

Noam Chomsky – Müdahaleler (2009)

‘Müdahaleler’, uluslararası basının görüşlerine en çok başvurduğu düşünürlerden Noam Chomsky’nin, 2002-2008 arasında bir haber ajansı için kaleme aldığı yazılarından yapılan bir derleme.

Tüm dünyaya kâbustan başka bir şey getirmeyen Bush yönetimi, Irak’ın işgali, Filistin-İsrail sorunu, nükleer savaş tehlikesi, Latin Amerika’daki yeni sol hareketler, Birleşmiş Milletler ve ABD-İran anlaşmazlığı, Chomsky’nin ele aldığı konulardan birkaçı.

İktidarı sorgulamanın bir sorumluluk olduğuna inanan Chomsky, Beyaz Saray’ı, Pentagon’u, onların zenginleştirdiği şirketleri ve bunların sebep olduğu muazzam kirlenmişliği taviz vermeden eleştirmeye devam ediyor.

  • Künye: Noam Chomsky – Müdahaleler, çeviren: Taylan Doğan ve Nuri Ersoy, Bgst Yayınları, siyaset, 340 sayfa

Brad Evans ve Sean Michael Wilson – Şiddetin Eleştirel Tarihi (2018)

Cehaletin siyasal ve kültürel yaşamın belirleyici özelliklerinden birine dönüştüğü bir dönemde yaşıyoruz.

O yüzden, özellikle de bugün en acil ihtiyacımız, şiddetin çeşitli biçimlerini eleştirmek için elzem olan pedagojik araçların geliştirilmesi.

İşte bu harikulade grafik roman, tam da bu ihtiyaca yanıt veren eserlerden biri.

Kitap, düşünce tarihinin önde gelen isimlerinin eleştirel düşüncelerinden yola çıkarak şiddet döngüsünün nasıl kırılabileceğini anlatıyor.

Kitapta, Hannah Arendt, Frantz Fanon, Paulo Freire, Michel Foucault, Edward Said, Noam Chomsky, Judith Butler ve Giorgio Agamben’in düşüncelerine farklı çizerlerin çizimleri eşlik ediyor.

Kitabın çizerleri ise şöyle: Inko, Carl Thompson, Robert Brown, Chris Mackenzie, Michiru Morikawa ve Yen Quach.

Başka bir dünya mümkün diyenlerin, bunun için ısrar edenlerin ve her şartta mücadele devam diyenlerin keyifle, aydınlanarak okuyacağı, çizimleriyle de göz dolduran bir çalışma.

  • Künye: Brad Evans ve Sean Michael Wilson – Radikal Düşünürlerin Gözünden Şiddetin Eleştirel Tarihi, çeviren: Utku Özmakas, Dipnot Yayınları, grafik roman, 135 sayfa, 2018

Noam Chomsky ve André Vltchek – Batı Terörizmi (2014)

Noam Chomsky’le yapılmış uzun soluklu ve aydınlatıcı söyleşiler.

Batı’nın çıkar temelli siyaseti, Batı’nın bizzat savunduğu değerlerle çelişen tavırları…

Chomsky ve Vitchek, Batı’nın ilk sömürgecilik deneyiminden “terörle mücadele” adı altında yürütülen modern propaganda faaliyetlerine kadar ilham verici birçok konuyu tartışıyor.

  • Künye: Noam Chomsky ve André Vltchek – Batı Terörizmi, çeviren: Aysel Yıldırım, Bgst Yayınları