Mehmet Ö. Alkan – 150. Yılında Das Kapital: Osmanlı’dan Günümüze Türkiye’deki Serencâmı (2017)

Siyasi tarih alanındaki çalışmalarıyla bildiğimiz, aynı zamanda Tarih Vakfı başkanlığını da yürüten Mehmet Ö. Alkan’dan, Karl Marx’ın ‘Das Kapital’inin Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreçteki inişli çıkışlı çeviri ve yayınlanma macerası hakkında sıkı bir inceleme.

Alkan’ın da ortaya koyduğu gibi, bu, Türkiye’de sosyalizmin de ‘Kapital’ çevirilerinin başına gelenleri de çok iyi özetleyen bir maceradır.

‘Kapital’ bu süreçte küçümsemelere, yasaklamalara, engellemelere, suçlamalara, hapisliklere, işkence ve ölümlere rağmen, sosyalist ideallerinden taviz vermeyen Türkiyeli aydınlar tarafından çevrilmiştir.

Kitapta,

  • 1912 tarihli ilk ‘Kapital’ çevirisi ‘İktisad-ı İçtimaî’,
  • Tek parti –Atatürk– döneminde ‘Kapital’ çevirileri ve yasaklanması,
  • Basındaki ünlü ‘Kapital’ polemikleri,
  • ‘Kapital’ çevirisine dair ilk eleştiri yazısı,
  • Yayınlanmayan ‘Kapital’e dava,
  • Hikmet Kıvılcımlı’nın ‘Kapital’ çevirisi,
  • ‘Kapital’in 100. yılında birinci cildin ilk tam çevirisinin yapılışı,
  • ‘Kapital’in tamamının ilk kez eksiksiz biçimde Alaattin Bilgi tarafından çevirisi,
  • Ve ‘Kapital’in Yordam Kitap tarafından yayınlanmasıyla alevlenen tartışma gibi ilginç konular ele alınıyor.

Künye: Mehmet Ö. Alkan – 150. Yılında Das Kapital: Osmanlı’dan Günümüze Türkiye’deki Serencâmı, İletişim Yayınları, tarih, 179 sayfa, 2017

Reklamlar

Ben Fine ve Alfredo Saad-Filho – Marx’ın Kapital’i (2008)

Ben Fine tarafından ilk kez 1970’lerin başlarında yazılmış ‘Marx’ın Kapital’i’, çeyrek yüzyılı aşkın bir süredir Marx’ın ‘Kapital’inin ekonomi politiğini ustaca açıklayan eserlerin en iyilerinden biri olarak kabul ediliyor.

Bunu sağlayan etkenlerin başında da, yazarın, Marx’ın karmaşık bir dile sahip ‘Kapital’ini, açık ve duru bir anlatımla sunmadaki becerisiydi.

Dördüncü baskı için Alfredo Saad-Filho’nun da ortak yazarı olduğu kitap, dile getirdiği tezleri, güncel gelişmelerin süzgecinden geçirerek daha kapsamlı bir hale getirmiş.

Çalışmanın yeni bir baskıyla sunulmasının, son zamanlarda Marksist ekonomi politikte yaşanan canlanmaya önemli bir katkı sunacağını söyleyebiliriz.

  • Künye: Ben Fine ve Alfredo Saad-Filho – Marx’ın Kapital’i, çeviren: Nail Satlıgan, Yordam Kitap, iktisat, 204 sayfa

Bertell Ollman – Yabancılaşma (2012)

  • YABANCILAŞMA, Bertell Ollman, çeviren: Ayşegül Kars, Yordam Kitap, inceleme, 430 sayfa

 YABANCILASMA

Bertell Ollman elimizdeki çalışmasında, Marx’ın yabancılaşma kuramına dair kapsamlı bir analiz sunuyor. Olmann, kitabına, Marx’ın genel felsefesini değerlendirerek başlıyor. Çalışmanın devamında ise, Marksizmin felsefi temelleri ve Marx’ın gerçekliğin bütününü nasıl gördüğü, Marx’ın insan doğası anlayışı, yabancılaşma kuramı ve yabancılaşmanın kapitalizmde nasıl bir şekle büründüğü gibi konular yer alıyor. Marx okumalarında sıklıkla karşılaşılan dil meselesine eğilmesiyle de önemli bir boşluğu dolduran Ollman, Marx’ın dili kullanımının gösterdiği yolun, bizi doğrudan bu dili oluşturan gerçeklik düşüncesine götürdüğünü söylüyor.

David Harvey – Marx’ın Kapital’i İçin Kılavuz (2012)

  • MARX’IN KAPİTAL’İ İÇİN KILAVUZ, David Harvey, çeviren: Bülent O. Doğan, Metis Yayınları, siyaset, 371 sayfa

David Harvey kırk yıldır, Marx’ın ‘Kapital’ine dair dersler vermekte. Harvey, derslerin verdiği deneyim ve öğrencilerin kendisine yönelttiği sorulardan hareketle ‘Kapital’ için bu kılavuzu hazırlamış. Kitabı nitelikli kılan hususların başında, Harvey’in ‘Kapital’i, Marx’ın çizdiği çerçeve içinde, onun şartlarıyla okutması ve böylece okuru, kitapla kişisel düzeyde ilişki kurmaya teşvik etmesi. Harvey bu okumalarında ayrıca, sayfalarında sayısız siyasal iktisatçının, filozofun, antropoloğun, gazetecinin ve siyaset teorisyeninin düşüncelerini barındıran ‘Kapital’in, barındırdığı muazzam kaynak çeşitliliğini ortaya koyuyor.

Karl Marx – Kapital 1. Cilt (2011)

  • KAPİTAL, 1. CİLT, Karl Marx, çeviren: Mehmet Selik ve Nail Satlıgan, Yordam Kitap, iktisat, 875 sayfa

 

Karl Marx’ın ve Marksizmin temel yapıtı ‘Kapital: Ekonomi Politiğin Eleştirisi’, Almanca aslından yapılan yeni bir çeviriyle Türkiyeli okurun karşısına çıkıyor. ‘Kapital’ bilindiği gibi, içlerinde Hikmet Kıvılcımlı’nın da bulunduğu farklı kişiler tarafından Türkçeye çevrilmeye çalışıldı. Bu isimlerden biri de Mehmet Selik’ti. Eserin elimizdeki baskısında, Selik’in çevirmiş olduğu bölümler gözden geçirilmiş ve kalan bölümler Nail Satlıgan tarafından Türkçeye kazandırılmış. Kitabın bu basımında ayrıca, Marx’ın 1. cilde koymayı düşündüğü ama daha sonra vazgeçtiği ‘Dolaysız Üretim Sürecinin Sonuçları’ başlıklı el yazması da bulunuyor.