Feriha Büyükünal – Manastır – İstanbul (2009)

Feriha Büyükünal’ın ‘Manastır-İstanbul’u, aile büyüklerinin Manastır’daki hayatlarına ve kendisinin doğduğu, büyüdüğü İstanbul’a dair anılarından oluşuyor.

Büyükünal, bir dönem Osmanlı’nın önemli uç şehirlerinden biri olan Manastır’da yaşayan aile büyüklerinin hikâyelerini okurla paylaşırken, Balkanlar’daki bu küçük kentin fiziksel, sosyal özelliklerini, Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti tarihi ekseninde veriyor.

Yazar, kitabının İstanbul başlıklı ikinci bölümünde ise, doğduğu ve büyüdüğü bu kenti, kaybolan değerlerini merkeze alarak anlatıyor; 1940 ve 1950’lerden başlayarak, İstanbul’un yok edilen dokusunu, önemli siyasî olayları ve İstanbul’da gündelik hayatı sunuyor.

  • Künye: Feriha Büyükünal – Manastır – İstanbul, Molla Bayırı No: 2, Avcıol Yayınları, anı, 320 sayfa
Reklamlar

Kolektif – İstanbullaşmak (2009)

‘İstanbullaşmak’, birçok yazarın İstanbul’u 152 farklı madde üzerinden ele aldığı bir kitap.

Editörler tarafından saptanmış bir dizi başlığın yüzden fazla kişiye yazma teklifiyle sunulması yöntemiyle ortaya konan kitap, bugünkü İstanbul’la simgelenen bir dizi tartışmaya ve sorunsala odaklanıyor.

Dolayısıyla bu bakış açısından hareket eden kitap, kente dair bilinen yargılar ve tanımlamalardan çok, yeni bir bakış açısı ve yorumlama geliştirmeyi amaçlıyor.

Kentsel gerçekliklerin, bireysel biçimde deneyimlenmekten çok hazır bulunan söylemlerle yeniden üretilmesiyle düşünülüp konuşulduğunu söyleyen editörler, kitabın amacının da bu söylemleri yapıbozuma uğratmak olduğunu belirtiyor.

Çalışma böylece, okuru, İstanbul’un bildik, yaygın söylemlerde hiç dile getirilmeyen yönlerini keşfetmeye davet ediyor.

  • Künye: Kolektif – İstanbullaşmak: Olgular, Sorunsallar, Metaforlar, editör: Pelin Derviş, Bülent Tanju ve Uğur Tanyeli, Garanti Galeri Yayınları, şehir, 362 sayfa

J. F. Michaud ve J. J. F. Poujoulat – Batı Anadolu 1830 (2015)

Pire’den yola çıkıp, 20 Haziran 1830’da İzmir’e, oradan İstanbul’a uzanan ikilinin seyahat izlenimleri.

Efes, Midilli, Pınarbaşı, Troya, Çanakkale, Gelibolu, Erdek ve İstanbul gibi durakları kat eden yazarlar, o dönemin Anadolu’sunun tarihi ve toplumsal hayatına dair önemli ipuçları sunuyor.

  • Künye: J. F. Michaud ve J. J. F. Poujoulat – Batı Anadolu 1830, çeviren: Nedim Demirtaş, Say Yayınları

Atilla Dorsay – Qou Vadis İstanbul? (2015)

Emek Sineması için verdiği mücadeleyle gönlümüzde taht kurmuş Atilla Dorsay’ın, İstanbul’un son 20 yılda yaşadığı yıkıma dair tanıklığını bizimle paylaşıyor.

Okur da bu tanıklıkla, bir nevi bellek tazeliyor diyebiliriz.

1990’larda Refah Partili belediyelerin deprem etkisi yaratan icraatları, 2000’lerde şehrin ranta ve yağmaya kurban edilişi ve “çılgın projeler”le hepten bitirilmeye çalışılan İstanbul’un trajik hikâyesi, burada.

  • Künye: Atilla Dorsay – Qou Vadis İstanbul?, Remzi Kitabevi

Paul Magdalino – Ortaçağda İstanbul (2017)

Paul Magdalino, dünyanın önde gelen Bizans tarihçilerinden.

Magdalino’nun bu çalışması da, 6. ve 13. yüzyıllarda İstanbul’un geçirdiği dönüşümleri kayda alan çok önemli bir kitap.

Magdalino, Konstantinopolis’in nasıl olup da Hıristiyan Avrupa’sının en büyük kentine dönüştüğünü irdelerken, şehrin 6. yüzyıldan başlayarak nasıl sağlam bir altyapıya kavuşturulduğunu ve kentsel hayatın temel yapılarının nasıl güçlendirildiğini adım adım izliyor.

Kitapta ele alınan kimi konular şöyle:

  • Erken dönem Hıristiyan megapolünün hayatta kalışı,
  • Şehrin istikrar öğeleri,
  • İulianus ve Sophia limanı,
  • Fırınlar,
  • Canlı hayvan ve et pazarları,
  • Hıristiyan binaları,
  • Hayır kurumları,
  • Dini kurumlar ve kamusal kent tesisleri,
  • Halk hamamları,
  • Noterlik büroları,
  • Orta eğitim kurumları,
  • Büyük Saray,
  • Ortaçağdan itibaren şehrin genişlemesi ve buradaki yeni biçimlenme,
  • İtalyan yerleşimlerinin başlangıcı,
  • Haliç ve İtalyan semtleri,
  • Akropol…

Yazılı kaynaklardan olduğu kadar arkeolojik bulgulardan da yararlanan çalışmanın, Konstantinopolis’in tarihi yarımadası ve çevresinde yaşanmış kentsel tecrübeleri derinlemesine izlemesiyle alan için çok önemli bir kaynak olduğunu söylemeliyiz.

  • Künye: Paul Magdalino – Ortaçağda İstanbul: Altıncı ve On Üçüncü Yüzyıllar Arasında Konstantinopolis’in Kentsel Gelişimi, çeviren: Barış Cezar, Koç Üniversitesi Yayınları, tarih, 173 sayfa, 2017

 

 

 

 

 

Ebru Boyar ve Kate Fleet – Osmanlı İstanbul’unun Toplumsal Tarihi (2014)

Yüzyıllarca imparatorluğa başkentlik etmiş İstanbul’un toplumsal tarihi için arşivlik bir eser.

Saray ve halk kesimi arasındaki ilişkiler, kentin kozmopolit ve ekonomik yapısı, İstanbul’un tüketim alışkanlıkları, şehirdeki bahçeler, mesireler ve hamamların toplumsal rolleri ve fazlası…

  • Künye: Ebru Boyar ve Kate Fleet – Osmanlı İstanbul’unun Toplumsal Tarihi, çeviren: Serpil Çağlayan, İş Kültür Yayınları, tarih, 464 sayfa

Richard Tillinghast – İstanbul’un Tarihi, Kültürü ve Yaşamı (2017)

Şair, yazar ve seyyah Richard Tillinghast, doğma büyüme Memphis Tennesseeli.

Tillinghast’ın İstanbul’a ilk ziyareti 1960’ların başında gerçekleşmiş ve kendisi daha o zamanlar bu kadim şehre hayran kalmış.

Elimizdeki kitapta yazar, bu kadim kentin Bizans’tan Osmanlı’ya ve günümüze uzanan tarihi ve güncel bir fotoğrafını çekiyor.

“Bir şehir kendine ait anılarıyla, yaşayan bir varlıktır. İstanbul’un hatırladıklarını ve hatta unutmaya çalıştıklarını ne kadar çok bilirsek özüne o kadar yaklaşmış oluruz. İstanbul’un kendine has sesleri vardır.” diyen Tillinghast, adım adım bu seslerin izini sürmeye koyuluyor:

  • Roma ve Bizans döneminde Konstantinopolis,
  • Osmanlı zamanında İstanbul,
  • İstanbul’da İslam sanatı izleri,
  • İmparatorluğun mimarı Sinan,
  • Topkapı Sarayı,
  • Arkeoloji Müzesi ve Çinili Köşk,
  • Sultanahmet Camii,
  • Sinan’ın mücevheri Küçük Ayasofya,
  • Beyoğlu ve Galata,
  • Türk mutfağı,
  • İstanbul’un Akdeniz dünyasıyla bağları…

Yazarın İstanbul’a dair 50 yıla yayılan bilgi ve gözlemlerine dayanan kitap, okurunu bu şehrin sıra dışı ruhunu yeniden keşfetmeye davet ediyor.

  • Künye: Richard Tillinghast – İstanbul’un Tarihi, Kültürü ve Yaşamı, çeviren: Figen Dasıkoğlu, Maya Kitap, şehir, 360 sayfa