Tuncay Birkan – Dünya ile Devlet Arasında Türk Muharriri 1930-1960 (2019)

Cumhuriyetin erken dönemlerinde Türk muharririnin zihin dünyasını meşgul eden fikir ve çelişkiler nelerdi?

Tuncay Birkan, kapsamıyla dikkat çeken bu enfes kitabında, 1930-1960 arasında çıkmış gazete ve dergiler arasında keyifli bir yolculuğa çıkarak bu soruya aydınlatıcı yanıtlar veriyor.

Çalışma, Refik Halit Karay’dan Peyami Safa’ya, Halide Edip Adıvar’dan Necip Fazıl Kısakürek’e, Nahid Sırrı Örik’ten Nurullah Ataç’a, Reşat Nuri Güntekin’den Halit Ziya Uşaklıgil’e ve Sabiha Sertel’den Suat Derviş’e, dönemin önde gelen isimlerinin devletle, ülkeyle, milliyetçilikle, henüz ayakları üzerinde durmaya başlamış Cumhuriyetle, Köy Enstitüleriyle ve dönemin çağdaş fikirleriyle kurdukları ilişkiyi derinlemesine analiz ediyor.

Birkan o dönemin Türkiye’si hakkında yazarken, tek bir hâkim fikir veya ideolojinin egemen olduğu bir dönemden ziyade, süreci sürekli değişen ve dönüşen hareketli bir resim olarak ele alıyor.

Çalışmayı, Türk yazarının mirası, yazar ve yazar ile iktidar arasındaki ilişki hakkında derin bir sorgulama okumak isteyen okurlara tavsiye ediyoruz.

  • Künye: Tuncay Birkan – Dünya ile Devlet Arasında Türk Muharriri 1930-1960, Metis Yayınları, inceleme, 526 sayfa, 2019
Reklamlar

Kolektif – Sanatın Gölgedeki Kadınları (2018)

Bu önemli derleme, kendi alanında tarihin dışında bırakılmış, görülmemiş ya da görmezden gelinmiş kadınları, onların yaşamlarını ve eserlerini günışığına çıkarıp görünür kılıyor.

Kitap, 19. yüzyıl ortasından 20. yüzyıl ortalarına kadar uzanan yüzyıllık dönemi, tam olarak söylersek 1850-1950 yılları arasında sanat ve edebiyatta varlık göstermiş kadınları konu ediniyor.

Burada kimler yok ki!

Kitabın “Biyografi” başlığı altında, kimisi eşinin ya da babasının gölgesinde kalmış, kimisi toplumsa cinsiyet kalıplarına odaklı meslek algısıyla köşesine sıkışmış, kimisi eserleri kendisinden daha çok tanınan pek çok kadın var:

Selma Rıza, Sabiha Sertel, Semiha Es, Mebrure Alevok, Mihri Müşfik, Müfide Kadri, Sabiha Bozcalı, Sabiha Bengütaş, Nermin Faruki, Zerrin Bölükbaşı, Güzin Duran ve Muazzez Aruoba, kitapta hayatları ve çalışmalarına yer verilen kadınlar.

Kitapta bunun yanı sıra, yine farklı yazarların, kadınların sanat ve edebiyat dünyasındaki ısrarla görmezden gelinen varlığını Suat Derviş, Afife Jale, Halide Edip Adıvar ve Emine Semiye gibi isimler üzerinden tartıştığı makaleler de zenginleşmiş.

Kadınların üretimlerine, yaratıcılıklarına, güçlükleri aşmada geliştirdikleri stratejilere daha yakından bakmak için muhakkak okunması gereken bir çalışma.

  • Künye: Kolektif – Sanatın Gölgedeki Kadınları, derleyen: Özlem Belkıs ve Duygu Kankaytsın, Ayrıntı Yayınları, sanat, 480 sayfa, 2018

Bülent Özdemir ve Cihat Göktepe – Fişlenen Cumhuriyet (2015)

İngiltere’nin, Cumhuriyetin kuruluşu ve sonrasındaki yıllarda, ülkenin önde gelen isimleri hakkında hazırladığı istihbarat raporları bulunuyor.

Bu raporlarda, kimin hangi ülke yanlısı olduğundan kimin namaz kıldığına pek çok detay yer alıyor.

Atatürk’ten Ali Fuat Cebesoy’a, Yunus Nadi’den Halide Edip Adıvar’a pek çok isim hakkında sıcağı sıcağına sunulan bu raporlar, aynı zamanda İngiltere’nin Türkiye’ye yönelik politikalarına dair önemli ipuçları da barındırıyor.

Bülent Özdemir ve Cihat Göktepe’nin kaleme aldıkları bu kapsamlı çalışma, söz konusu raporların izini sürüyor ve bu raporlar aracılığıyla hem dönemin bir panoramasını çiziyor hem de İngilizlerin dönemin Türkiye’sine yönelik politikalarını açıklığa kavuşturuyor.

  • Künye: Bülent Özdemir ve Cihat Göktepe – Fişlenen Cumhuriyet, Yitik Hazine Yayınları

Halide Edip Adıvar – Yeni Turan (2014)

Osmanlı’nın Balkanlardaki yenilgilerle hızla çöküşe doğru yol aldığı süreçte yazılan, Türkçü/Turancı bir ütopya.

Roman, her ne kadar otoriter bir gelecek tasavvuru sunsa da, Türkiye’nin Batı’yla ilişkileri, kadın sorunu ve ideolojik kamplaşmalar gibi, bugün de tartışılan kimi konu ve sorunlara dair öngörüleriyle okunmayı hak ediyor.

  • Künye: Halide Edip Adıvar – Yeni Turan, Can Yayınları

Halide Edip Adıvar – Hindistan’a Dair (2014)

1935’te Hindistan’a giden ve burada yoğun ilgiyle karşılanıp bir dizi konferans veren Adıvar’ın, bu ülkeye dair izlenim ve değerlendirmeleri.

Türkiye’nin verdiği kurtuluş ve modernleşme mücadelesini Hint halkına anlatan Adıvar’ın kitabı, sıradan gezi izlenimlerini aşarak, toplumsal cinsiyet, sınıf ve oryantalizm gibi ilgi çekici konuları da tartışıyor.

  • Künye: Halide Edip Adıvar – Hindistan’a Dair, Can Yayınları

Halide Edip Adıvar – Türk’ün Ateşle İmtihanı (2007)

  • TÜRK’ÜN ATEŞLE İMTİHANI, Halide Edip Adıvar, yayına hazırlayan: Mehmet Kalpaklı ve S. Yeşim Kalpaklı, Can Yayınları, anı, 313 sayfa

turkun-atesle-imtihani

‘Türk’ün Ateşle İmtihanı’, Türkiye’nin hem bir kadın hem de bir yazar olarak önemli figürlerinden olan Halide Edip Adıvar’ın İstiklal Savaşı anıları ile tanıklıklarından oluşuyor. Kendisinin de onbaşı rütbesiyle görev yaptığı Kurtuluş Savaşı sırasında yaşananlar, Adıvar’ın canlı gözlemleri ve etkili anlatımıyla okura sunuluyor. Yazar, çocukluk günlerinden 1918’e kadarki anılarını ‘Mor Salkımlı Ev’ başlığıyla kaleme almıştı. Adıvar’ın bu kitabı da, kendisinin 1918’den 1923’e kadarki anılarına yer veriyor.

Tamer Erdoğan – Türk Romanında Mütareke İstanbul’u (2012)

  • TÜRK ROMANINDA MÜTAREKE İSTANBUL’U, Tamer Erdoğan, Everest Yayınları, inceleme, 212 sayfa

 

Tamer Erdoğan, yeni bir baskıyla yayımlanan elimizdeki çalışmasında, bir yandan İstanbul’un işgal edildiği, öte yandan Anadolu’da Kurtuluş Savaşı’nın başladığı Mütareke döneminde, Türk romanında İstanbul’un nasıl işlendiğini inceliyor. Beş yıl boyunca sürmüş bu işgalin, o dönemi deneyimlemiş yazarların eserlerine nasıl yansıdığı, çalışmanın odak noktasını oluşturuyor. Ercüment Ekrem Talu, Halide Edip Adıvar, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Âgah Sırrı Levend, Mehmet Rauf, Peyami Safa, Şükûfe Nihal, Hilmi Ziya Ülken, Ahmet Hamdi Tanpınar, Cevdet Kudret Solok ve Kemal Tahir, bu bağlamda ele alınan yazarlardan birkaçı.