Andre Sernin – Tokatlı Yetvart’ın Anıları (2009)

‘Tokatlı Yetvart’ın Anıları’, 1915 olaylarından kurtulan Yetvart Kederyan’ın anılarından oluşuyor.

1907 yılında Tokat’ta dünyaya gelen Kederyan, 1915 olaylarında öksüz ve yetim kalır. Ardından Paris’e göç eden Kederyan, burada elmas traşçılığına başlayacak ve inişli çıkışlı hayatında saygın bir elmas ustası olarak ün yapacaktır.

Kederyan elimizdeki anılarında, çocukluğunun Tokat’ını, ailesini, kentteki demografik yapıyı, Birinci Dünya Savaşı’nın beraberinde getirdiği acıları, 1915 olaylarını doğuran etkenleri, tehcirde ailesini kaybetmesini, işgal kuvvetleri içinde bulunan Fransızlardan yardım alarak Paris’e kaçışını, burada yeni bir hayat kurmasını ve meslek yaşamını anlatıyor.

“İnsanoğlunun yüreği doğduğu ve gençliğini geçirdiği yerlerde sonsuza değin kalıyor,” diyen Kederyan’ın belge niteliğindeki anıları, bir dönemin tanıklığını sunuyor.

  • Künye: Andre Sernin – Tokatlı Yetvart’ın Anıları, çeviren: Anais Martin, Pencere Yayınları, anı, 116 sayfa
Reklamlar

Ohannes Aram Kondayan – Sandıktaki Hatıralar (2009)

‘Sandıktaki Hatıralar’, 1927-1969 yılları arasında Robert Kolej’de öğretmenlik yapmış Ohannes Aram Kondayan’ın çocukluğuna, tehcire ve İstanbul’a dair anılarından oluşuyor.

1905’te İzmit’in Bardizag (Bahçecik) ilçesinde doğan Kondayan, 1915 yılında ailesiyle birlikte Suriye’ye sürülmek üzere yük vagonlarında Orta Anadolu’ya kadar getirildi.

Sürgünden kurtulan aile, savaştan sonra İstanbul’a yerleşir.

Ailenin çocuklarından Ohannes, Robert Kolej’e girecek, mezun olduktan sonra burada matematik öğretmeni olarak uzun yıllar çalışacaktı.

Elimizdeki kitap, Kondayan’ın Amerika’ya göç ettikten sonra kaleme aldığı on özyaşamöyküsel yazıdan oluşuyor.

  • Künye: Ohannes Aram Kondayan – Sandıktaki Hatıralar, çeviren: Karin Karakaşlı, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, anı, 76 sayfa

Apraham Kasapyan – Kaç Kişisiniz Boğos Efendi? (2015)

1902 Tekirdağ doğumlu Apraham Kasapyan, 1972’de İstanbul’da hayatını kaybetti.

Bu kitap, 1915’te ailesi ve akrabalarıyla birlikte ölüme gönderilen Kasapyan’ın o yıllara dair tanıklığını barındırıyor.

1915’ten sonra on yıllarca süren bir suskunluk duvarının ardında yaşayan Türkiye Ermeni toplumundan bir bireyin kaleminden kan donduran, gerçek bir survivor anlatısı.

Ermenilerin bu topraklarda yaşadıklarının boyutlarını gözler önüne seren, yürek yakan hikâyeler…

  • Künye: Apraham Kasapyan – Kaç Kişisiniz Boğos Efendi?, çeviren: Öjeni Höllüksever, Aras Yayıncılık, anı, 128 sayfa, 2015

Alice Taşcıyan – Bağrıma Taş Bastım (2009)

Alice Taşcıyan ‘Bağrıma Taş Bastım’da, Anadolu’da doğup Fransa’da hayata gözlerini yuman annesi Varvar Hanım’ın hayat hikâyesini anlatıyor.

Varvar Hanım’ın hayatı, 1915’te gerçekleşen acı olayları da barındırdığı için ayrıca önem arz ediyor diyebiliriz.

Anadolu’da, günümüz Türkiye’sinde bulunan Sebaste (Sivas) yakınlarındaki küçük bir köy olan Ulaş’ta 1909 yılında doğan Varvar Hanım, Tehcir esnasında köylerinden sürüldüklerini, babasının ve ağabeylerinin katledildiğini, annesini bu esnada kaybettiğini ve Sivas’taki kimsesizler yurdunda dört yıl kaldığını söylüyor.

Kitabın devamında, Varvar Hanım’ın yurt dışına sığındıktan sonraki hayatına dair anlatımları yer alıyor.

  • Künye: Alice Taşcıyan – Bağrıma Taş Bastım, çeviren: Meryem Mine, Pencere Yayınları, anı, 164 sayfa

Ronald Grigor Suny – Ararat’a Bakmak (2015)

Modern Ermeni tarihine farklı açılardan bakan önemli bir çalışma.

Yazar, Ermenilerin ilk ortaya çıkışından bugüne tüm tarihlerini, bir siyasi yapı oluşturma çabası olarak ele alıyor.

Rus-Ermeni ilişkileri, Ermeni devrimci hareketinin doğuşu, Soykırım gibi konularda aydınlanmak için sağlam bir kaynak.

  • Künye: Ronald Grigor Suny – Ararat’a Bakmak, çeviren: Ebru Kılıç, Aras Yayıncılık, tarih, 408 sayfa, 2015

Halil İbrahim Özcan – Küller Arasında (2009)

Halil İbrahim Özcan ‘Küller Arasında’ isimli son romanında, 1915’te yaşanan olayları hikâye ediyor.

Tehcir Kanunu’nun ertesinde Haçin’den sürülenlerden bir kısmının 1918’de tekrar buraya döndüklerinde yaşadıkları hüzünlü olaylar, romanın çerçevesini oluşturuyor.

Hem dönenler hem de burada kalmış olanlar arasında, hiçbir şey eskisi gibi olmayacaktır.

Zira yaşananlar, Türkler ve Ermeniler arasında büyük bir uçurum yaratmıştır.

Yazar, aynı toprağı paylaşan iki halkın, 1915’teki olaylarla beraber birbirine düşman edilişini buruk bir üslupla anlatırken, tarihten bize kalan mirası da masaya yatırıyor.

  • Künye: Halil İbrahim Özcan – Küller Arasında, Nokta Kitap, roman, 231 sayfa

Arşaluys Mardiganyan – Parçalanmış Ermenistan (2015)

Ermeni soykırımından mucize eseri kurtulan bir Ermeni kızının hikâyesi.

Amerika’da Ermeni Jan d’Ark’ı olarak anılan Mardiganyan’ın, soykırımın iki yıllık kâbuslarının tüm dehşetini taşıyarak uzun bir süre dolandıktan sonra, 1917’de Erzurum’a, oradan ABD’ye uzanan yolculuğu.

  • Künye: Arşaluys Mardiganyan – Parçalanmış Ermenistan, çeviren: Diran Lokmagözyan, Pencere Yayınları