Sean O’Casey – Kırmızı Güller (2009)

‘Kırmızı Güller’, 20. yüzyılın başlarında W. B. Yeats ve Lady Gregory’nin önderliğinde adını duyuran İrlanda tiyatro hareketinin ikinci kuşak oyun yazarlarından Sean O’Casey’nin en başarılı oyunlarından.

Oyun, demiryolu işçisi olarak çalışan Ayamonn Breydon ve arkadaşlarının, ücretlerinin artırılması için sendika yoluyla harekete geçmelerini ve sonrasında yaşanan olayları anlatıyor.

İşçiler, herhangi bir anlaşmazlık sonunda grev yapmayı bile göze almıştır.

Bu işçilerden Breydon’ın, daha iyi bir hayatın yaratılabilmesi için ailesinden başlayarak çevresindeki koyu milliyetçiler ile bağnazları ikna etme çabası ise, oyunu heyecanlı ve ilgi çekici kılan hususlardan.

  • Künye: Sean O’Casey – Kırmızı Güller, çeviren: Cevat Çapan, İş Kültür Yayınları, oyun, 118 sayfa
Reklamlar

John Berger ve Jean Mohr – Yedinci Adam (2018)

İlk olarak 1975’te yayınlanan ‘Yedinci Adam’, Avrupa’daki göçmen işçinin yaşantısını ana çizgileriyle veriyor, bu yaşantı ile göçmen işçinin fiziksel ve tarihsel çevresi arasındaki ilişkiyi gösteriyor ve buradan yola çıkarak dünyanın şu andaki siyasal gerçekliğin güvenilir bir fotoğrafını çekiyor.

Jean Mohr’un birkaç yıllık emeği sonucu çekilen fotoğraflarla John Berger’in sözcüklerinden oluşan kitap, sosyoloji, ekonomi, röportaj, felsefe ve şiir gibi zengin alanda geziniyor.

‘Yedinci Adam’, 1973 yılı ile 1974 yılının ilk yarısında yazıldığı halde, yıllar geçtikçe gençleşen bir kitap.

Zira göçmen işçi sorunu bugün çok daha yakıcı bir olgu haline gelmiş durumda.

Kitabın yazıldığı dönemde Sovyetler Birliği henüz dağılmamıştı.

Bunun yanı sıra, Berger’in “ekonomik faşizm” olarak tanımladığı neoliberalizm denen küresel ekonomik düzen ortaya çıkmamış, fabrikalar da işçiler gibi göçmen olmaya başlamamıştı.

Bütün bunlar göz önünde bulundurulduğunda, ‘Yedinci Adam’ın güncelliğini hâlâ koruyan önemli bir kitap olduğunu söylemeliyiz.

  • Künye: John Berger ve Jean Mohr – Yedinci Adam: Avrupa’da Bir Göçmen İşçinin Hikâyesi, çeviren: Cevat Çapan, Metis Yayınları, siyaset, 248 sayfa, 2018

Kolektif – Yürekteki Ok (2009)

‘Yürekteki Ok’, dünya edebiyatından seçilmiş aşk şiirlerinden oluşan bir seçki. Seçkide, eski çağlardan günümüze, yeryüzünün çeşitli dillerinde yazılmış ve Türkçeye çevrilmiş şiirler yer alıyor.

Seçkide yer alan, Catullus’un ‘Geceden Önce’ şiirinden bir alıntı:

“Yaşayalım Lesbia’m, sevişelim,

Metelik vermeden homurtusuna,

Kıskanç ve suratsız ihtiyarların.

Batan gün her sabah yeniden doğar;

Ama bu bizdeki süreksiz ışık

Bir kere söndü mü ötesi gece;

Hiç bitmeyen bir gece, tek ve sonsuz,

Bin kere öp beni, öp, yüz kere öp;

Bin kere, sonra yüz kere yeniden.

Bin kere, yüz kere, öp, durmadan öp,

Şaşır sayısını, şaşır Lesbia’m,

Şaşır ki sevdamıza göz değmesin.”

  • Künye: Kolektif – Yürekteki Ok, hazırlayan: Cevat Çapan, Sözcükler Yayınları, şiir, 94 sayfa

John Berger – Hayvanlara Niçin Bakarız? (2017)

Yakın zamanda aramızdan ayrılan John Berger’den, insanın hayvana bakışının tarihsel değişimi üzerine sıkı bir sorgulama.

İnsanlar, hayvanlar ve doğa arasındaki ilişki ve iletişim üzerine düşünen Berger, çağlar öncesinde birbirinden ayrılan bu üçlü arasında şimdi nasıl devasa bir uçurumun ortaya çıktığını adım adım gözler önüne seriyor.

Berger burada,

  • Günümüzde insanlarla hayvanlar arasındaki ilişkinin kaybolma nedenlerini,
  • Hayvanat bahçelerinin niçin var olduğunu,
  • İnsanlarla hayvanlar arasında önceki çağlarda kurulmuş ilişkinin niteliğini,
  • Modern kapitalist toplumlarda insan, hayvan ve doğa denkleminin nasıl kurulduğunu,
  • Ve bunun gibi, okurunu bunun üzerine derinlikli düşünmeye sevk edecek pek çok konuyu irdeliyor.

Bu kısa, fakat etkili kitap, hayvanlar üzerine, fakat asıl olarak kendimiz üzerine düşünmemiz için çok iyi bir fırsat.

  • Künye: John Berger – Hayvanlara Niçin Bakarız?, çeviren: Cevat Çapan, Deli Dolu Yayınları, kültür, 136 sayfa, 2017

Carlos Drummond de Andrade – Dünyayı Taşıyor Omuzların (2008)

Brezilyalı şair Carlos Drummond de Andrade’nin seçme şiirlerinden oluşan ‘Dünyayı Taşıyor Omuzların’, Cevat Çapan’ın şair üzerine bir yazısını da barındırıyor.

‘Ben de Brezilyalıydım’ şiirinden bir alıntı:

“Ben de Brezilyalıydım

hem de moreno sizin gibi

Gitar tıngırdattım, Ford kullandım,

milliyetçiliğin erdem sayıldığı kahvelerde

dirsek çürütmeyi başardım.

İnsan vazgeçerdi bütün erdemlerinden.

 

Ben de şairdim bir zamanlar.

Bir kadına bakmak yeterdi

hemen gökteki yıldızlarla

öbür varlıkları düşlemek için.

Ama o kadar sayısızdır ki yıldızlar,

gök öyle uçsuz bucaksızdır ki,

şiirim kayıplara karışmıştı aralarında. (…)”

  • Künye: Carlos Drummond de Andrade – Dünyayı Taşıyor Omuzların, çeviren: Cevat Çapan, Yapı Kredi Yayınları, şiir, 80 sayfa

Cevat Çapan – Şiir Çevir, Denize At (2008)

Cevat Çapan’ın, uzun yıllara yayılan çabalarının ürünü olan bu antoloji, otuz bir ülkeden, yetmiş dört şairin yüzlerce şiirini kapsayan dört dörtlük bir şiir hazinesi.

Şiirlerin çoğunluğu da, 1993 yılından 2004 yılına kadar, Cevat Çapan’ın Cumhuriyet gazetesinin ilk olarak Cumartesi ekinde, daha sonra da Kitap ekinin ‘Şiir Atlası’ sayfalarında kendilerine yer bulmuştu.

Çevirilerin bir süreli yayında yer alması ise, günümüz dünya şiirini geniş bir okuyucu kitlesine ulaştırmak anlamında önemli bir katkısı olmuştu.

  • Künye: Şiir Çevir, Denize At, çeviren ve hazırlayan: Cevat Çapan, Cumhuriyet Kitapları, antoloji, 559 sayfa