Suraiya Faroqhi – Orta Halli Osmanlılar (2009)

Son dönemin en verimli Osmanlı tarihçilerinden Suraiya Faroqhi ‘Orta Halli Osmanlılar’da, 17. yüzyılda Ankara ve Kayseri’deki evleri, ev sahiplerini ve mülkiyet ilişkilerini inceliyor.

Faroqhi, söz konusu iki kentteki evlerin fiziksel şekilleri; bir ev satın almanın bedelleri; kentli mülk sahipleri ve kentli mülk sahibinin karşılaştığı zorluklar gibi konuları, kadı sicillerine dayanarak kapsamlı bir şekilde incelerken, Osmanlı tarihinin önemli bir evresine de ışık tutuyor.

Yazar bu esnada, “O dönemdeki Anadolu kentlerinin işleyişi nasıldı?”, “Söz konusu kentlerde ne tür binalar vardı?” ve “Bu binalar nasıl kullanılıyordu?” sorularının yanıtlarını arıyor.

  • Künye: Suraiya Faroqhi – Orta Halli Osmanlılar, çeviren: Hamit Çalışkan, İş Kültür Yayınları, tarih, 312 sayfa

Muzaffer Çelik – Taş Mektep ve İbret Belgesi (2009)

‘Taş Mektep ve İbret Belgesi’, emekli Başkomiser Muzaffer Çelik’in, görev yaptığı yıllardaki anılarından ve hayat hikâyesinden oluşuyor.

Çelik, polislik eğitiminden sonra, Edirne, Balya, Gönen, İvrindi, Adıyaman, Aşkale, Hınıs, Erzurum, Ankara, İstanbul, Niğde, Ulukışla ve Sakarya’da görev yaptı.

Polisliğin değişik dallarında otuz yıl görev alan Çelik, Başkomiser rütbesiyle 1981 yılında emekli olur. Çelik’in kitabı, yazarının 2. Dünya Savaşı’nı da kapsayan anılarının yanı sıra, Malkara’ya dair folklorik-kültürel ayrıntıları da okurlarına sunuyor.

Halkın giyim-kuşamı, beslenme alışkanlıkları, köy düğünleri ve hayvan bakımı, bu konulardan birkaçı.

  • Künye: Muzaffer Çelik – Taş Mektep ve İbret Belgesi, Uyum Yayınları, anı, 448 sayfa

Umut Şumnu – Mimarlar ve Apartmanları (2018)

Mimarlıkta ikonik yapılar, daha çok kamu yapıları ve mekânları üzerinden dillendirilir.

Oysa mimarlıktaki egemen anlatıya hiçbir şekilde uymayan bazı sivil mimari örnekleri vardır ki, bu eserler asıl vuruculuklarını da bu niteliklerinden alır.

İşte ‘Mimarlar ve Apartmanları’, Ankara’da 1930-1980 arasındaki elli yıllık zaman diliminde yapılmış sivil mimari örneklerini inceliyor.

Ana akım mimarlık tarihi içerisinde yer almayan bu yapıların çoğu, şu an ne yazık ki yıkılmaya yüz tutmuş durumda.

Umut Şumnu, bu yapıların detaylı mimari analizini yapmakla yetinmiyor, aynı zamanda eserlerin yapıldığı dönemdeki konut politikalarını, bu eserleri yapan mimarları, eserleri kullanan kişilerin özelliklerini ve nihayet bu eserlerin ortaya koyduğu barınma/yaşam kültürünü detaylı bir şekilde ortaya koyuyor.

Çalışma hem Türkiye’nin sivil mimari kültür mirasını Ankara bağlamında araştırmasıyla önemli hem de benzer çalışmaların önünü açma potansiyeliyle oldukça değerli.

  • Künye: Umut Şumnu – Mimarlar ve Apartmanları: Ankara’da Konut ve Barınma Kültüründen Örnekler, Kitap Yayınevi, mimari, 155 sayfa, 2018

Nurşen Şenol Güllüoğlu – Mutfağın Hatıra Defteri (2017)

Nurşen Şenol Güllüoğlu bu nitelikli anlatısında, Ankara’nın güzel günlerinde geçen çocukluğuna dair hatıralarını, ailesinin ve akrabalarının birbirinden ilginç ve lezzetli yemek tarifleriyle harmanlayarak anlatıyor.

Güllüoğlu’nun çocukluğu, o zamanlar küçük bir memur semti olan Ankara’nın Yenimahalle semtinde geçti.

Kuşkusuz, pek çok yer gibi, Yenimahalle’nin de eski halinden eser yok şimdi.

Çocukluğun o büyülü dünyasını yeniden anımsamaya koyulan Güllüoğlu ise, kitabında her bir çocukluk anısı için bir yemek tarifi veriyor.

Kitap, tas kebabından kuru kayısı tatlısına, büzeydenden kâğıt helva pastasına, yaprak kereviz tatlısından mahlepli çöreğe ve yenge usulü spagettiye, tam on sekiz yemek tarifi barındırıyor.

Birbirinden lezzetli yemek tarifleri barındırması bir yana, bu toprakların özgün yemek kültürü ve okurken ziyadesiyle keyif verecek ayrıntılar eşliğinde Ankara’nın bir döneminden enstantaneler vermesiyle de ilgi çekebilecek bir kitap.

  • Künye: Nurşen Şenol Güllüoğlu – Mutfağın Hatıra Defteri, Ayizi Kitap, yemek, 144 sayfa, 2017

Gülseren Engin – Sancılı Kent Ankara (2008)

Gülseren Engin ‘Sancılı Kent Ankara’da, yaşamının yarısını geçirdiği, sadece Türkiye’yi değil dünyayı da etkilemiş bir kent olan Ankara’yı anlatıyor.

Kitaplar, belgeler, anılar ve hatta Ankara ile ilgili roman ve öyküler aracılığıyla kentin güncel ve tarihsel serüvenini vermesi, çalışmanın asıl zenginliğidir diyebiliriz.

Engin’in kalemi aracılığıyla okur, birçok medeniyete ev sahipliği yapmış, Hıristiyanlığın önemli merkezlerinden, Ahi Cumhuriyeti şehri, Kurtuluş Savaşı’nın karargâhı, darbelerin inlettiği aydınlatıcı bir Ankara portresiyle karşılaşıyor.

  • Künye: Gülseren Engin – Sancılı Kent Ankara, Heyamola Yayınları, şehir, 475 sayfa

Erhan Altan – Sanatımızda Bir Dönemeç: 50’li Yıllar, Ankara (2014)

Alanlarında bilinen üç isimden, Türkiye sanatında büyük dönüşümlerin yaşandığı 1950’lerin Ankara’sına dair değerlendirme almak, her şeyden önce çok iyi bir fikir.

Erhan Altan, ‘Sanatımızda Bir Dönemeç’te,

  • Ahmet Oktay’dan, İkinci Yeni’nin ortaya çıkışını, etkilerini,
  • Müzisyen İlhan Usmanbaş’tan, dönemin müzik ortamını,
  • Ve ressam Lütfü Güney’den de resim sanatındaki gelişmeleri dinliyor.

Dönemin Ankara’sının sanat ortamı hakkında aydınlanmak için iyi bir çalışma.

  • Künye: Erhan Altan – Sanatımızda Bir Dönemeç: 50’li Yıllar, Ankara, Edebi Şeyler Yayınları, sanat, 96 sayfa