Seval Şahin – Talih, Tesadüf ve İrade (2019)

Ahmet Hamdi Tanpınar, edebiyatımızda başlı başına bir ekoldür.

O’nun hayatı ve eserleri üzerine yapılmış çok sayıda çalışma mevcut ve ne iyi ki bu ilgi yakın zamanda da sona ermeyecek gibi.

Seval Şahin’in elimizdeki incelemesi ise, Tanpınar edebiyatını farklı yönleriyle irdeleyen denemeler barındırarak bu alanda yapılmış çalışmalara değerli bir katkı sunuyor.

Tanpınar üzerine güncel tartışmalardan da yararlanan Şahin, Tanpınar’ın romanlarında sıklıkla ortaya çıkan mektup, hatıra, tiyatro, Karagöz-Hacivat gibi metinlerin yazarın yapıtlarındaki kurgu ve yapıyla aralarındaki ilişkiyi merkeze alıyor.

Talih, tesadüf ve irade kavramlarının Tanpınar romancılığının anahtar kelimeleri olduğunu söyleyen Şahin, yazarın ‘Mahur Beste’, ‘Sahnenin Dışındakiler’, ‘Huzur’ ve ‘Saatleri Ayarlama Enstitüsü’ adlı yapıtları üzerine güncel tartışmalardan da sıkça yararlanarak derinlemesine düşünüyor.

  • Künye: Seval Şahin – Talih, Tesadüf ve İrade: Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Romancılığı Üzerine Düşünceler, İletişim Yayınları, inceleme, 142 sayfa, 2019
Reklamlar

Murat Gülsoy – 602. Gece (2009)

Murat Gülsoy, alt başlığı ‘Kendini Fark Eden Hikâye’ olan ‘602. Gece’ başlıklı elimizdeki incelemesinde, yazma eylemi üzerine ayrıntılı bir şekilde düşünüyor.

Jorge Louis Borges’in “Hiçbiri, tüm o gecelerin içindeki büyülü 602. gece kadar altüst edici değildir.” cümlesinden hareketle o gecenin izini süren Gülsoy, sanatın ve edebiyatın temsil sorununa odaklanıyor; modernizmin edebi mirasını çok yönlü bir bakışla tartışıyor.

Söz konusu tartışmaya, Ahmet Hamdi Tanpınar, Oğuz Atay ve Orhan Pamuk gibi Türkiye modern edebiyatının önde gelen üç ismi üzerinden katkı sunan Gülsoy, bunun biraz da, kendi edebiyatı için bir kök arayışının ifadesi olduğunu söylüyor.

  • Künye: Murat Gülsoy – 602. Gece, Can Yayınları, inceleme, 197 sayfa

Özgür Taburoğlu – Tanpınar Sözlüğü (2019)

Türkiye edebiyatı ve düşün dünyası dendiğinde, Ahmet Hamdi Tanpınar başlı başına bir ekol olarak karşımıza çıkar.

Yazar bize armağan ettiği muazzam eserlerle olduğu kadar, dillerle kurduğu ilişki, kavramları kullanma biçimi, daha doğru bir ifadeyle özgün bir dil geliştirmesiyle de bilinir.

İşte bu sözlük, Tanpınar’ın romanları ve kuramsal metinlerinde sıklıkla karşımıza çıkan maddeleri açıklayan bir başvuru kaynağı.

Özgür Taburoğlu burada, “akis”ten “âlem”e, “aksülamel”den “boşluk”a, “fert”ten “hamle”ye, “muhayyile”den “musiki”ye, yazara ait yaklaşık üç yüz simgeyi kapsamlı bir şekilde açıklıyor.

Tanpınar’ın dünyasına daha iyi girmek isteyen her okurun elinin altında bulunması gereken bir sözlük olarak şiddetle tavsiye olunur.

  • Künye: Özgür Taburoğlu – Tanpınar Sözlüğü: Şahsi Bir Masalın Simgeleri, Doğu Batı Yayınları, sözlük, 347 sayfa, 2019

Sennur Sezer – Perşembe Mektupları (2015)

Sennur Sezer’in pek çok şair ve edebiyatçıya yazdığı, günlük gazetelerde yayımlanmış mektupları, bu kitapta bir araya geliyor.

Ahmet Hamdi Tanpınar’dan Rıfat Ilgaz’a, Sait Faik’ten Leyla Erbil’e, Kemal Özer’den Ülkü Tamer’e, Orhan Pamuk’tan Hicri İzgören’e birçok isme yazılmış bu mektuplar, okurunu edebiyatla çerçevelenmiş keyifli bir sohbete davet ediyor.

Bu mektuplar bir yönüyle de, Türkiye edebiyatının güncel bir fotoğrafını çekmesiyle de önemli.

  • Künye: Sennur Sezer – Perşembe Mektupları, Yazılı Kağıt Yayınları

Süha Oğuzertem – Eleştirirken (2018)

Süha Oğuzertem’in 1990 ile 2014 arasında yayımlanan, on yazar hakkındaki on altı incelemesini sunan bu kitap, nitelikli edebiyat eleştirisinin nasıl yapılacağı konusunda çok öğretici.

Oğuzertem, bir yandan söz konusu yazar ve yapıtlara dair verili kabulleri veya klişeleri sorgularken, aynı zamanda ele aldığı konuyu psikanaliz ve etik başta olmak üzere feminizm, ekoeleştiri, Marksizm ve postmodernizme uzanan kuramsal bir çerçeveyle zenginleştiriyor.

“Edebiyat, hayatlarımız üzerine düşünmemize katkıda bulunursa misyonunu yerine getirmiş demektir.” diyen Oğuzertem’in kitabında tartıştığı kimi konular şöyle:

  • Sait Faik’in ütopyacı poetikası ve Türkçe kurmacanın lirik dönüşümü,
  • Leyla Erbil’in özgünlüğü,
  • ‘Sodom ve Gomore’de aşk, ahlak ve millilik,
  • Türkçe yazında kadın yazarlığı,
  • Modern romanımızın çerçevesi ve Ödipal anlatının sınırları,
  • Modern edebiyat bağlamında Abdülhak Şinasi Hisar’ın sözlü yazı serüveni,
  • Ahmet Hamdi Tanpınar’ın öykülerinde metafizik ve psikoseksüel çatışmalar…

Bahtin, Booth, Cohn, Frye, Hamburger, Havelock, Genette, Kernberg, Ong gibi isimlerin metinlerini Türkçeye kazandırmış isimlerden biri olan Oğuzertem’in klişeleşmiş yargılarla hesaplaşan bu metinlerini, bilhassa edebiyat incelemelerine ilgi duyanlar severek okuyacaktır.

  • Künye: Süha Oğuzertem – Eleştirirken: Modern Türkçe Edebiyat Üzerine Yazılar, İletişim Yayınları, edebiyat inceleme, 399 sayfa, 2018

Oğuz Cebeci – Komik Edebi Türler (2008)

Edebiyat kuramcısı Oğuz Cebeci, ikinci kitabı ‘Komik Edebi Türler’de, edebiyatın parodi, satir ve ironi türlerine odaklanıyor.

Kitabı dikkate değer kılan başlıca unsur, Cebeci’nin bu türlerde eser veren yazarları, ağırlıklı olarak Türkiye edebiyatından seçmesi.

Oğuz Atay ve Ahmet Hamdi Tanpınar’ın ironi; Selim İleri’nin parodi ve Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın da satir türünde yazan isimler olarak incelenmesi, çalışmada ilgi çeken örneklerden birkaçı.

Kitap, komik edebi türlere dair kapsamlı bir analiz sunmasının yanı sıra, bu analizi örnek yapıtlar üzerinden gerçekleştirmesiyle de, Türkiye edebiyatı incelemelerine özgün ve değerli bir katkı sunuyor.

  • Künye: Oğuz Cebeci – Komik Edebi Türler, İthaki Yayınları, inceleme, 397 sayfa

Handan İnci (haz.) – Ahmet Hamdi Tanpınar (2012)

  • AHMET HAMDİ TANPINAR, hazırlayan: Handan İnci, Kapı Yayınları, inceleme, 364 sayfa

 

Elimizdeki kitap, 2010’da gerçekleştirilen Ahmet Hamdi Tanpınar’ı ele alan bir sempozyum kapsamında gerçekleştirilen panellerden, söyleşilerden ve sempozyuma sunulan bazı bildirilerden oluşuyor. Kitapta, Tanpınar’ı yaşarken tanımış, öğrencisi olmuş veya asistanlığını yapmış kişilerin yazara dair anıları; Tanpınar’ı yabancı dillere kazandıran yedi çevirmenin, yazarın dünya edebiyat piyasasındaki yeri konusundaki düşünceleri; günümüz şairlerinin Tanpınar’ın şairliğini nasıl yorumladıkları ve Tanpınar’ın sinemaya olan ilgisi gibi, Tanpınar’ın kişiliğini ve sanat anlayışını aydınlatan ilgi çekici konular yer alıyor.