Ahmet Arslan – İbni Haldun (2019)

Arnold Toynbee’nin de övgüyle bahsettiği İbni Haldun, neden bu denli önemli?

Birincisi, İbni Haldun özgün “umrân bilimi” kavramıyla, insanın toplumsal hayatını ve örgütlenmesini başlı başına bağımsız bir bilimin konusu yapmayı düşünen ilk filozoftur.

İkincisi ise, İbni Haldun, çağdaş anlamda tarih biliminin ve tarih felsefesinin, ayrıca sosyolojinin kurucularından biri olarak kabul edilir.

Ahmet Arslan’ın şimdi dördüncü baskıya ulaşan elimizdeki eseri de, İbni Haldun’un sistemi hakkında bizde yapılmış en kapsamlı çalışmalardan biri.

Arslan burada, İbni Haldun’un toplumbilimi, tarih ve siyaset konularındaki görüşleri, din-felsefe ilişkileri üzerine çözümlemelerini derinlemesine bir şekilde masaya yatırıyor.

  • İbni Haldun ve tarih,
  • İbni Haldun’da tarih ve felsefe,
  • Umrânın aşamaları,
  • Uygarlığın çöküşü ve asabiye,
  • Umrânın devlete ve dine bakışı,
  • İbni Haldun öncesi İslam’da din ve felsefe ilişkileri,
  • İbni Haldun’da felsefe-din ilişkileri,
  • Ve daha fazlası…

Batı dünyasında İbni Haldun üzerine önemli çalışmalar yapılmış olsa da, bizde bu konu yeteri kadar işlenmemiştir.

Arslan’ın çalışmasını, bu muazzam boşluğu dolduran usta işi bir analiz olarak öneriyoruz.

  • Künye: Ahmet Arslan – İbni Haldun, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, felsefe, 451 sayfa, 2019

Ali Mezghani – Tamamlanmamış Devlet (2015)

Ali Mezghani, bu ufuk açıcı analizinde, İslam hukukunun tarihsel gelişimi bağlamında Arap ülkelerindeki hukuk sorununu irdeliyor.

Arap ülkelerinde gerçek anlamda çağdaş hukukun ortaya çıkmadığını belirten yazara göre bunda en önemli etken, dinin, devletin ve toplumun temel belirleyicisi olarak korunması.

Kitapta,

  • İslâm’ın fıkıh okullarından başlayarak farklı ülkelerde şer’i hukuk sistemlerinin oluşumu,
  • Bu sistemlerin devlet ve toplumsal hayat üzerindeki etkileri ve bu yapıların günümüze nasıl uzandığı,
  • Ahlâki, ekonomik ve siyasi alanlarda kapsamlı bir kontrol mekanizması olarak dinin, modern hukuku dışlayıp dışlamadığını,
  • Yakın dönemde gelişen Arap Baharı hareketlerini ve bu hareketin başlangıç noktasındaki Tunus’un özgün durumunu,
  • Ve bunun gibi pek çok ilgi çekici konuyu tartışıyor.

Mezghani’ye göre, modern devletin temel öğelerinden olan hukuki yapı gelişmedikçe, Arap ülkeleri devletlerinin modernleşme süreçleri sekteye uğrayacaktır.

  • Künye: Ali Mezghani – Tamamlanmamış Devlet: Arap Ülkelerinde Hukuk Sorunu, çeviren: Ahmet Arslan, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, siyaset, 300 sayfa, 2015

David I. Kertzer – Papa ve Mussolini (2018)

Tarihte de bugün de, dini kurumların başında bulunan kişilerin ve bizzat bu kurumların kendilerinin faşist diktatörlüklere kol değnekliği yaptığını görüyoruz.

Bu ilişki çok açık ve nettir.

Biz yine de bunun daha eski bir örneğine, Papa XI. Pius’un İtalya diktatörü Mussolini’nin “başarı” merdivenlerini hızla çıktığı ve Avrupa’da faşizmin yükseldiği bir dönemdeki utanç verici konumuna bakalım.

David Kertzer’in bu incelemesi, XI. Pius’un Mussolini’yle imzaladığı ve İtalya ile Roma Katolik Kilisesi arasındaki savaşı sona erdiren Lateran Antlaşması’nı ve sonrasında yaşananları kapsamlı bir şekilde irdeliyor.

Lateran Antlaşması, Kilise ile devletin birbirinden ayrılmasına son vermiş, böylece Mussolini’nin faşist hükümetinin hareket alanı artmış ve Kilise bunu yaparak faşist iktidar ile istekli bir ortaklık gerçekleştirmişti.

Kertzer’in çalışması, diktatörlük ile din ve diktatörlük ile Kilise arasındaki ilişkinin bilinmeyenlerini ortaya koymasıyla, en önemlisi de günümüze ışık tutmasıyla çok önemli.

  • Künye: David I. Kertzer – Papa ve Mussolini: XI. Pius’un Gizli Tarihi ve Avrupa’da Faşizmin Yükselişi, çeviren: Ahmet Arslan, Ayrıntı Yayınları, tarih, 560 sayfa, 2018

Philippe d’Iribarne – Demokrasi Karşısında İslâm (2017)

Sosyoloji, antropoloji ve çok kültürlülük alanında önemli çalışmaları bulunan Philip d’Iribarne, aynı zamanda Fransız Ulusal Bilimsel Araştırmalar Merkezi’nin (CNRS) eski başkanı.

d’Iribarne’ın dinlerarası karşılaştırmalar açısından büyük öneme haiz bu çalışması da, on Müslüman ülkede yaptığı araştırmalara dayanan ve Müslüman ülkelerin Batı demokrasisi karşısındaki tavırlarını, bu tavırların söz konusu ülkelerin tarihi ve dini yapılarıyla ilişkisini ayrıntılı bir bakışla serimliyor.

Analizinde, aynı zamanda İslamiyet’in temel metinlerinden, İslam felsefesinin önemli temsilcilerinin fikirlerinden ve İslam hukukundan da iyi yararlanan d’Iribarne, konuya dair bir başucu çalışmaya imza atmış diyebiliriz.

İslamiyet’in demokrasi ve genel olarak da modernlikle inişli çıkışlı ilişkisini daha iyi kavramak için şahane bir kaynak.

  • Künye: Philippe d’Iribarne – Demokrasi Karşısında İslâm, çeviren: Ahmet Arslan, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, siyaset, 156 sayfa

Ahmet Arslan – İlkçağ Felsefe Tarihi 3: Aristoteles (2007)

  • İLKÇAĞ FELSEFE TARİHİ 3: ARİSTOTELES, Ahmet Arslan, Bilgi Üniversitesi Yayınları, felsefe, 391 sayfa

ilkcag-felsefe-tarihi-3

Prof. Dr. Ahmet Arslan, ‘İlkçağ Felsefe Tarihi’nin bu üçüncü cildinin tümünü Aristoteles’e ayırmış. Aristoteles, bilimin gerçek anlamda kurucusu, insanlığın “ilk öğretmeni” ve “filozofu” gibi sıfatlarla tanımlanan bir isim. Arslan, Aristoteles’in ruh kuramını, ahlak felsefesini, siyasete ilişkin görüşlerini, retorik ve poetik gibi kavramlarını, filozofun kendi eserlerine ve birincil kaynaklara dayanarak anlatıyor. Aristoteles’in öğretisini ve yöntemini “kendisi bir bilim olmaksızın bilime en yakın olan felsefe” şeklinde tanımlayan Arslan, filozofun düşüncelerini kapsamlı olarak inceliyor ve eserlerinden kaynak alıntılara yer veriyor.