Dolores Freely – Türk Gezginler İçin Dünya Mutfağı (2010)

Dolores Freely’nin kaleme aldığı ‘Türk Gezginler İçin Dünya Mutfağı’, dünyanın farklı yerlerinde dolaşırken kendi damak tatlarına aykırı gelmeyecek değişik lezzetlere meraklı Türkiyeli gezi tutkunlarına hitap ediyor.

Kitapta, aralarında Fransız, Akdeniz, Japon, Hint ve Çin gibi, dünyanın bilinen ve sevilen birçok mutfağından seçilmiş yirmi menü bulunuyor.

Çorba, salata, et ve etin yanına yakışan yemek tariflerinin yer aldığı menüler, yerel tatlı tarifleri ile son buluyor.

Vejetaryenler için ayrı bir menünün bulunduğu kitapta ayrıca, özel davetler için kahvaltı, çay saati ve açık büfe menülerinin nasıl hazırlanacağı konusunda ipuçları da veriliyor.

  • Künye: Dolores Freely – Türk Gezginler İçin Dünya Mutfağı, çeviren: Yelda Türedi, Çitlembik Yayınları, yemek, 211 sayfa

Olcay Sönmez – Ben Küçüktüm Karadeniz (2010)

Yeme/içme kültürünü işleyen kitaplarıyla bildiğimiz Olcay Sönmez ‘Ben Küçüktüm Karadeniz’de, Karadeniz mutfağından lezzetleri kendine has üslubuyla okurlarına sunuyor.

Sönmez, bir yandan yöre yemeklerini tanıtırken, bir yandan da 1950’li ve 60’lı yılların Fatsa ve Karadeniz’ine ışık tutuyor.

Sönmez’in yemek tarifleri, onun Boşnaklar, Ermeniler, Gürcüler ve Karadenizlilerin yer aldığı bir toplumda geçen çocukluk dönemine dair anıları ve Karadeniz’in gündelik yaşantısından örneklerin anlatımıyla da zenginleşiyor.

Kitapta yer alan, kolayca yapılabilecek yemek tarifleri, aynı zamanda Türkiye’nin asıl zenginliği olan farklı kültürleri okurlarının sofralarına misafir ediyor.

  • Künye: Olcay Sönmez – Ben Küçüktüm Karadeniz, İnkılap Kitabevi, yemek, 112 sayfa

Selim İleri – Oburcuk Mutfakta (2010)

‘Oburcuk Mutfakta’, Selim ileri’nin yemek-sofra anılarını anlattığı ‘Evimizin Tek Istakozu’, ‘Oburcuğun Edebiyat Kitabı’ ve ‘Rüyamdaki Sofralar’ başlıklı üç kitabını bir araya getiriyor.

Romanları, öyküleri ve gazete-dergi yazılarıyla bildiğimiz İleri, aynı zamanda bir mutfak tutkunu.

Yazarın, mutfak anılarını kaleme getirdiği ilk kitabı ‘Evimizin Tek Istakozu’, yayımlandığı zaman ilgiyle karşılanmış ve bunu, yemek kültürü konulu diğer kitapları izlemişti.

Bu kitaptaki metinler, aynı zamanda yazarın damak tadındaki yetkinliği de ortaya koyuyor.

İleri, çocukluğundan başlayarak yemek ve yemek kültürüne dair tanıklığını ve gözlemlediği birçok ayrıntıyı okurlarıyla paylaşıyor.

  • Künye: Selim İleri – Oburcuk Mutfakta, Everest Yayınları, yemek, 638 sayfa

Vedat Milor – Akdeniz Lokanta ve Şarap Rehberi: İtalya (2010)

Vedat Milor ‘Akdeniz Lokanta ve Şarap Rehberi: İtalya’da, Akdeniz’in zengin mutfaklarından birine odaklanıyor.

İtalya’ya tutkusunu her fırsatta dile getiren Milor eserinde, ülkenin yemek ve içki lezzetlerini, anılarıyla da harmanlayarak okuyucularıyla paylaşıyor.

Kitapta yer alan 130 lokanta ve 200’ün üzerinde şarap önerisi, kuşkusuz İtalya’nın ne denli büyük ve görkemli bir mutfağa sahip olduğunun göstergesi olarak da okunabilir.

Milor, İtalyanların mutfakta fabrikasyon olana yüz vermediklerini, bizde olduğu gibi lokanta adı altında üç yüz kişinin yemek yiyeceği “fabrikalar” kurmadıklarını ve yemek yeme gibi önemli bir işte modern kapitalist ekonominin dikte ettirmeye çalıştığı güçlere teslim olmadıklarını söylüyor.

İtalya’nın Roma, Piemonte, Venedik ve Toscana gibi kesimlerinden yemek ve şarap lezzetlerini barındıran kitap, görsel zenginliğiyle de dikkat çekiyor.

  • Künye: Vedat Milor – Akdeniz Lokanta ve Şarap Rehberi: İtalya, NTV Yayınları, kültür, 333 sayfa

Kolektif – “Osmanlı Hanımları” Mutfakta (2019)

Osmanlı İmparatorluğu’nda kadınlar için yazılmış kitaplar ve kadınları hedefleyen dergiler, bize dönemin düşünce yapısını ve ruhunu göstermek açısından vazgeçilmez belgelerdir.

“Osmanlı Hanımları” Mutfakta adlı bu kitap ise, 1880-1926 yılları arasında kadın dergilerinden derlenmiş yemek, sofra kültürü ve beslenme alışkanlıkları konularını ele alan makalelerden yapılmış çok güzel bir seçki.

Makaleler, Aile, Hanımlara Mahsus Malûmât, Hanımlara Mahsus Gazete, Parça Bohçası, Mehâsin, Kadınlık, Bilgi Yurdu Işığı, İnci, Türk Kadını, Süs, Âsâr-ı Nisvân, Kadın Yolu ve Çalıkuşu dergilerinden toplanmış.

Osmanlı İmparatorluğu’ndan Cumhuriyet’e geçiş dönemi sayılacak bir dönemde yayımlanmış bu dergiler, ülkenin içinde bulunduğu karmaşık ruh halini yansıtmaları açısından da çok iyi.

Burada, gelenekselle modern arasında sıkışmış bir toplumdan ve bu toplumun mutfağa, ev hayatına, kadına ve Batı’ya bakışını yakından görüyoruz.

Nihayetinde bu güzel derleme, yalnızca mutfakla ilgilenenlerin değil, Osmanlı’nın Doğu-Batı arasında yaşadığı ikilemi görmek isteyenlerin, ayrıca kadın çalışmalarına ilgi duyanların severek okuyacağı bir kitap.

  • Künye: Kolektif – “Osmanlı Hanımları” Mutfakta: Osmanlıca Kadın Dergilerinde Yemek ve Mutfağa Dair Makaleler, derleyen: Abdullah Uğur, İletişim Yayınları, tarih, 232 sayfa, 2019

Silva Özyerli – Amida’nın Sofrası (2019)

‘Amida’nın Sofrası’, Diyarbakır Ermenilerinin mutfak ve yemek kültürleri hakkında çok değerli bir çalışma.

Kendisi de doğma büyüme Diyarbakırlı olan Silva Özyerli, şehrin mutfak kültüründen pek çok örneği bizimle paylaşırken, aynı zamanda bu yemeklerin Diyarbakırlı Ermenilerin gündelik ve toplumsal hayatlarındaki izlerini de keyifle okunacak bilgiler, anekdotlar ve hikâyelerle harmanlayarak anlatıyor.

Yazar, burada, aile geçmişinden, eski kuşak Diyarbakırlılarla yaptığı görüşmelerden, bilhassa Ermenice yazılı kaynaklardan yaptığı araştırmalardan yararlanarak, bugün bazıları yaygın olarak bilinse de, önemli kısmı yok olmaya yüz tutmuş veya değişip dönüşmüş, bir kısmı ise tamamen unutulmuş yemekleri eskiden pişirildikleri halleriyle gün yüzüne çıkarıyor.

Özyerli’nin, aile tarihinde iz bırakmış acı tatlı olaylarla harmanlayarak geliştirdiği anlatım tarzı, Diyarbakır ve çevresinin yüz yılı aşkın tarihine alternatif bir bakışın taşıdığı imkânlara işaret ettiği için ayrıca önemli.

Dolmalardan üsküre kebaplarına, kavurmalardan perdeli ciğerlere, bastırmalardan duvaklı pilavlara pek çok tarif, burada.

  • Künye: Silva Özyerli – Amida’nın Sofrası: Yemekli Diyarbakır Tarihi, Aras Yayıncılık, yemek, 272 sayfa, 2019

Kolektif – Boşbeleş Çalış-ma (2016)

prole.info sayfasında yer almış, restoran işçilerinin yaşadıklarını açık yüreklilikle anlatmasıyla ortaya çıkmış bir kitap.

Restoranlardaki iş yapma sistemine ve buradaki insanlık dışı çalışma şartlarına; birebir sistemin kölesi olmaya mecbur bırakılmış her yaştan ve her cinsiyetten çalışanların gözünden bakmak isteyenlere.

  • Künye: Kolektif – Boşbeleş Çalış-ma, çeviren: Şefika Kamcez, Tekin Yayınevi