Bülent Küçükerdoğan – Sinemada Kurgu ve Eisenstein (2014)

Bülent Küçükerdoğan ‘Sinemada Kurgu ve Eisenstein’da, sinema ve kurgu ustası Sergei Eisenstein’ın kurgu kuramını, unutulmaz filmi ‘Potemkin Zırhlısı’ üzerinden çözümlemeler üzerinden anlatıyor.

Küçükerdoğan, iki bölümden oluşan kitabına, kurgunun bir sanat olarak gerçekliğini sorgulayarak başlıyor.

Kurgunun tanımı ve temel işlevleri; sınıflandırılması ve türleri; kurgunun uzunluğunun belirlenmesi ve temel özellikleri, bu bölümde ele alınan konulardan birkaçı.

Yazar kitabının ikinci bölümünde ise, kurgunun öncüsü Eisenstein’ı; onun film ve kurgu kuramını, kapsamlı bir gözle inceliyor.

Yazar incelemesini de, ‘Potemkin Zırhlısı’nı merkeze alarak yapıyor.

  • Künye: Bülent Küçükerdoğan – Sinemada Kurgu ve Eisenstein, Hayalperest Kitap, sinema, 165 sayfa

Veysel Atayman – Şiddetin Mitolojisi (2019)

Şiddet sinemada kendine nasıl yer buluyor?

Daha da önemlisi, filmler şiddeti onu gerçek bağlamından koparıp nasıl estetikleştiriyor?

Veysel Atayman’ın yeni bir baskıyla yayımlanan ve bu alanda bizde yayımlanmış en nitelikli çalışmalardan olan ‘Şiddetin Mitolojisi’, kimi yönetmen ve onların yapımlarından yola çıkarak bu soruya tatmin edici yanıtlar veriyor.

Atayman burada, Martin Scorsese, Sergio Leone, Oliver Stone, David Lynch, Quentin Tarantino ve Stanley Kubrick filmlerinin sosyolojik ve eleştirel bir okumasını yapıyor.

Sinemada şiddetin kendine nasıl yer bulduğu ve bunun bazen açık bazen kapalı yöntemlerle nasıl uygulandığını daha iyi kavramak isteyenler bu kitabı kaçırmasın.

Atayman’ın kitabı ayrıca, ana akım sinema ve sinema terimleri hakkında ek metinlere de yer veriyor.

  • Künye: Veysel Atayman – Şiddetin Mitolojisi, İthaki Yayınları, sinema, 248 sayfa, 2019

Seçil Büker – Sinemada Anlam Yaratma (2010)

Seçil Büker, ilk kez 1985’te yayımlanan ‘Sinemada Anlam Yaratma’da, okuruna, filmlerin göstergeler evreninden örnekler sunuyor.

Film ve gerçek, filmin biçimi, film dilinin doğası, düzanlam ve yananlam, Büker’in ilgilendiği konulardan bazıları.

Sinemada parçaüstü birimlerin anlam oluşturmada ne denli etkili olduklarını ve izleyicilerin, oluşan anlamı açımlamalarının nelere bağlı olduğunu araştırarak çalışmasına başlayan Büker, ardından, kuramcıların görsel gösterge üzerine geliştirdikleri düşünceleri veriyor.

Kullanılan göstergebilim ve sinema terimleri için bir sözlükçenin de yer aldığı kitabın, bellibaşlı kuramcıların kuramlarını doyurucu biçimde özetlediğini belirtelim.

  • Künye: Seçil Büker – Sinemada Anlam Yaratma, Hayalbaz Kitap, sinema, 151 sayfa

Nuri Bilge Ceylan – Bir Zamanlar Anadolu’da (2019)

Karakteriyle, olay örgüsüyle, atmosferi ve teknikleriyle Bir Zamanlar Anadolu’da filmi, yalnızca Nuri Bilge Ceylan külliyatında değil, Türkiye sinemasında da apayrı bir yere sahip.

Karakterlerinin derinliği, gece ve gündüz bölümleri arasındaki geçişler, düğümler, belirsizlikler ve iç içe geçmiş hikâyelerin şiirsel bir üslupla harmanlandığı filmin senaryosu şimdi kitaplaştı.

Filmin senaryodaki hali ile tamamlanmış hali arasında, dikkatli gözlerden kaçmayacak farklılıklar bulunuyor.

Ceylan’ın filmlerini çekerken veya kurgu sırasında senaryoyu ve diyalogları sıkça değiştirdiği biliniyor.

Bu durum, Bir Zamanlar Anadolu’da için de geçerli.

Dolayısıyla senaryonun hiç dokunulmamış ilk halini sunan bu kitap, filmin senaryosu ile seyirciye ulaşmış hali arasındaki farkları yakından görmek için de iyi fırsat.

Film hakkında Türkiye’nin yanı sıra yurt dışında yazılmış pek çok yazı ve söyleşiyle zenginleşen kitap, Ceylan’ın kurgu sırasında tuttuğu günlükleri de barındırıyor.

  • Künye: Nuri Bilge Ceylan – Bir Zamanlar Anadolu’da, Doğan Kitap, sinema, 296 sayfa, 2019

Kolektif – Sinemekân (2010)

‘Sinemekân’, son dönemde mimarlık kültürü içerisinde tartışmaya açılan sinema ve mimarlık arasındaki ilişkiyi irdeleyen bir dersin ürünü.

Burada yer alan yazılar, sessiz dönemden dijital teknolojiye, fantastik filmlerden bilimkurgu filmlerine kadar geniş bir yelpazede, içeriği hemen hemen her filmde tasarlanan veya tasarlanmayan bir mekânın var olduğunu gözler önüne seriyor.

Kitapta, farklı zamanlarda çekilmiş birçok film ve bir arada düşünülemeyecek birçok yönetmen, mekânları işleyiş tarzlarıyla irdeleniyor.

Çalışmaya katkıda bulunan isimler ise şöyle: Gülcan Gülenç, Zümrüt Şahin, Ece Aslan, Arif Mısırlı, Ezgi İşlek, Mete Gürsoy, Tansu Uzunoğlu ve Hakan Pulat.

  • Künye: Kolektif – Sinemekân: Sinemada Mimarlık, derleyen: Açalya Allmer, Varlık Yayınları, sinema, 143 sayfa

Tolga Yalur – Devrimden Sonra Birinci Yüzyıl (2010)

Tolga Yalur ‘Devrimden Sonra Birinci Yüzyıl’da, Macaristan sinemasının farklı dönemlerdeki gelişimini ve temel eğilimlerini, örnekler, ekoller ve yönetmenler bağlamında yorumluyor.

Sosyalizm öncesi ve sonrası sinema geleneğindeki yönetmenlerin nitel ve sanatsal öğelerine odaklanan Yalur’un çalışması, Macar sinemasını daha iyi anlayabilme olanağı sunuyor.

Yirminci yüzyılın ilk yarısında Macaristan’da sinema; bağımsızlık hareketinin doruğa ulaştığı 1956 olaylarında sinemanın rolü; Zoltán Fábri, István Szabó, Miklós Janscó, Márta Mészáros, Károly Makk, Péter Bacsó ve Zoltán Huszárik gibi yönetmenlerin sanatları, kitabın omurgasını oluşturuyor.

  • Künye: Tolga Yalur – Devrimden Sonra Birinci Yüzyıl: Yönetmenlerin İzinde Macar Sineması, Phoenix Yayınları, sinema, 168 sayfa

Oya Kasap Ortaklan – Erken Sinemanın Aynasından Osmanlı-Alman İlişkileri (2019)

Osmanlı-Alman ilişkileri, şu ana kadar farklı yönleriyle ele alınmış olsa da, elimizdeki çalışma, söz konusu ilişkiyi erken dönem sinema perspektifinden incelemesiyle dikkat çekiyor.

Oya Kasap Ortaklan’ın 1895-1918 zaman aralığını kapsayan çalışması, Osmanlı ve Alman İmparatorlukları arasında sinemanın ilk yıllarından itibaren nasıl bir temas kurulduğunu ve iki ülke arasındaki kültürel ilişkileri çok yönlü bir biçimde izliyor.

Dört bölümden oluşan kitapta,

  • İki imparatorluğun yakınlaşması ve sinemanın bu yakınlaşmadaki rolü,
  • İmparator II. Wilhelm’in İkinci Doğu gezisi sırasında çekilen filmler ve gösterimleri,
  • Sultan II. Abdülhamid’e önerilen filmler,
  • Osmanlı İmparatorluğu’nda sinema,
  • Trablusgarp Savaşı ve Balkan Savaşlarının sinemadaki görünümleri,
  • Alman İmparatorluğu’nda Osmanlı üzerine gösterilen filmler,
  • Birinci Dünya Savaşı’ndan kısa bir süre önce Osmanlı İmparatorluğu’nda film gösterimleri,
  • Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı topraklarında sinema,
  • Savaş boyunca Osmanlı İmparatorluğu’nda gösterilen Alman yapımı kurmaca filmler,
  • Savaşın sinema yoluyla seferber edilmesi,
  • Ve bunun gibi önemli konular ele alınıyor.

Çalışma, erken dönem sinemanın, devletler nezdinde ve uluslararası ilişkilerdeki yerini, yarattığı yeni görme biçimleriyle seyirciyi yönlendirme gücünü, sinemanın ulusötesi yapılanmasını ve sinemanın propaganda gücünü ortaya koymasıyla önemli.

  • Künye: Oya Kasap Ortaklan – Erken Sinemanın Aynasından Osmanlı-Alman İlişkileri (1895-1918) , Libra Kitap, tarih, 440 sayfa, 2019