Ursula Reinhard ve Tiago de Oliveira Pinto – Türk Âşık ve Ozanları (2019)

Dünya çapında tanınan bir müzikolog olan Ursula Reinhard ile eşi Kurt Reinhard çifti, bizim için de çok önemlidir.

Ursula Reinhard, Kurt Reinhard’la Türkiye’ye ilk kez 1956 yılında alan araştırması için geldi.

Yazarların Türkiye’deki araştırmalarının ilk ürünü olan kitapları, 1965 yılında yayımlandı.

İkili 1968 yılında da, Doğu Karadeniz’den derledikleri halk şarkılarını kitaplaştırdılar.

1969 yılında Kurt Reinhard’la birlikte yazdıkları, Türkiye’yle ilgili ilk kapsamlı kitapları olan ‘Turquie’ yayımlandı.

Bu kitabı yine birlikte yazdıkları iki ciltlik ‘Musik der Türkei’ takip etti.

Elimizdeki bu çalışma ise, ‘Sänger und Poeten mit der Laute – Türkische Âşık und Ozan’ adıyla, 1989 yılında yayımlanmıştı.

Nihayet Türkçeye çevrilen çalışma, Türkiye’de âşık müziği ve edebiyatı hakkında hem bir belgesel hem de konuya dair önemli saptamalar barındıran çok değerli bir inceleme.

Kitapta ele alınan kimi konular şöyle:

  • Âşıkların/ozanların tarihsel ve sosyolojik ortamı,
  • Profesyonel halk âşıkları ile başka mesleklerle iştigal eden halk âşıkları arasındaki farklar,
  • Âşıklık eğitimi,
  • Âşıkların köy ve şehirlerdeki dinletileri,
  • Âşıkların günümüzdeki coğrafi dağılımı,
  • Halk âşıkları ve dini cemaat arasındaki ilişkiler,
  • Bektaşi ve Alevi âşıklar arasındaki farklar,
  • Şarkılar ışığında Alevi/Bektaşi inancının temelleri,
  • Alevilerin/Bektaşilerin ayin-i cem töreni,
  • Âşıkların/ozanların müziğinde kalıplar, motifler, katma sözler, işleme motifleri, ritimler ve kapanış biçimleri,
  • Kars, Sivas ve Malatya illeri arasındaki stil farkları,
  • Âşık/ozan edebiyatında şiir kalıbı, hece ölçüsü ilkesi ve kelime birleşimleri…

Reinhardların 33 yıllık çalışmalarının ürünü olan ‘Türk Âşık ve Ozanları’, bugün de uluslararası literatürde âşıklarla ilgili alan çalışmasına dayanan en kapsamlı yayınlardan biri olarak kabul ediliyor.

  • Künye: Ursula Reinhard ve Tiago de Oliveira Pinto – Türk Âşık ve Ozanları, çeviren: Elif Damla Yavuz, Yapı Kredi Yayınları, müzik, 304 sayfa, 2019
Reklamlar

Ayhan Erol – Müzik Üzerine Düşünmek (2009)

‘Müzik Üzerine Düşünmek’de, Ayhan Erol’un farklı süreli yayınlarda kendilerine yer bulmuş müzikoloji, etnomüzikoloji, kültürel çalışmalar ve popüler müzik konulu yazılarını barındırıyor.

Çalışmasına müziği tanımlayarak başlayan Erol, müziğin kökenine ilişkin teoriler; Türk halk müziğinin temel karakteristikleri ve seyri; birlik ve farklılık ekseninde Alevilik ve Alevi müziği; Alevi-Bektaşi müziğindeki çeşitlilik; popüler müzikte otantisite gibi konuları irdeliyor.

Kitabın bu yönüyle, müziği profesyonel bir tercih olarak belirlemiş eğitimci, müzisyen, besteci ve şarkıcılar kadar, bu alanlarda öğrenim gören öğrencilerin yararlanabileceği iyi bir kaynak olduğunu söyleyebiliriz.

  • Künye: Ayhan Erol – Müzik Üzerine Düşünmek, Bağlam Yayınları, müzik, 280 sayfa

Galina Mindlin, Don Durousseau ve Joseph Cardillo – Müzik Listeniz Hayatınızı Değiştirebilir (2015)

Sevdiğimiz müziklerin temiz ve olumlu enerjisini beynimizi canlandırmak için nasıl kullanabileceğimizi anlatan bir kitap.

Müziğe dikkatini geliştirmek, mutlu olmak, kaygılarından kurtulmak, hayatını düzene sokmak, hafızasını güçlendirmek ve duygularına yön vermek için başvurmak isteyenlerin edinmek isteyeceği bir çalışma.

  • Künye: Galina Mindlin, Don Durousseau ve Joseph Cardillo – Müzik Listeniz Hayatınızı Değiştirebilir, çeviren: Mustafa Ürgen, Pozitif Yayınları, kişisel gelişim, 216 sayfa, 2015

İlkay Kara – Açık Yaranın Sesi (2019)

Ahmet Kaya, bundan 18 yıl önce aramızdan ayrıldı, ama her büyük sanatçı gibi şarkıları, olanca çarpıcılıklarıyla yaşamaya devam ediyor.

Kaya, politik müziğe yepyeni bir soluk getirdi.

Buna rağmen Türkiye onun kıymetini takdir etmedi, onu şiddetli bir yalnızlığa, yabancılığa ve dilsizliğe sürükledi, onu yaşatamadı.

İlkay Kara’nın doktora tezi olan ve şimdi kitap halinde yayımlanan bu çalışması da, Ahmet Kaya şarkılarının sözlerini içinde bulunduğu politik-kültürel ortam içinde yeniden okuyarak Türkiye’nin politik müziği üzerine derinlemesine düşünüyor.

Kara buradan yola çıkarak kültür tartışmalarından müzik meselelerine, dünyada çığır açmış müzik türlerinden bizdeki “milli musiki” tartışmalarına uzanıyor.

Ahmet Kaya’nın biyografik hayatından detaylarla da zenginleşmiş İlkay Kara’nın çalışmasını nitelikli kılan hususlardan biri de, Ahmet Kaya’nın şarkıları üzerinden bir alternatif Türkiye yakın tarihi okuması yapması.

  • Künye: İlkay Kara – Açık Yaranın Sesi: Bir Politik Anlatı Olarak Ahmet Kaya Şarkıları, İletişim Yayınları, inceleme, 191 sayfa, 2019

Hilal Doğanay – Cihat Aşkın: Artık Melekleri Hissetme Vaktidir (2015)

Dünyaca ünlü keman virtüozu Cihat Aşkın’ı, fotoğraflar eşliğinde anlatan bir anı-biyografi kitabı.

Henüz çok küçükken müziğe ilgi duymaya başlayan, 12 yaşında ilk resitalini veren ve 15 yaşına geldiğinde tüm Paganini Kaprisler’i çalabilen Aşkın’ın müzik tutkusunu, çalışma disiplinini ve inancını gözler önüne seren kitap.

  • Künye: Hilal Doğanay – Cihat Aşkın: Artık Melekleri Hissetme Vaktidir, Pan Yayıncılık

Savaş Ş. Barkçin – Gönül Dağı (2015)

Halk kültürünün, âşıklık geleneğinin en güçlü temsilcilerinden Neşet Ertaş’ın hayatı ve sanatı, bu kitabın konusu.

Savaş Barkçin, Ertaş’ın çocukluğunu, yetiştiği çevreyi, babası Muharrem Ertaş’tan miras aldığı soluğu, âşıklık geleneğindeki yerini, kişiliğinin ve sanatının özgünlüğünü ortaya koyuyor.

Ertaş’ın gönül dünyasından ilgi çekici detaylara ulaşmak için.

Ertaş’ın hayat serüvenini anlattığı uzun ‘Özgeçmiş’ türküsü şöyle başlar:

❝Bin dokuz yüz otuz sekiz cihana

Kırtıllar köyünde geldin dediler

Babama Muharrem, anama Döne

Dediysen atayı bildin dediler❞

  • Künye: Savaş Ş. Barkçin – Gönül Dağı, Erdem Yayınları, inceleme, 115 sayfa, 2015

Kolektif – Perpetuum Mobile (2015)

Besteci İlhan Usmanbaş’ın tüm külliyatını ortaya koyan önemli bir yapıt.

Usmanbaş’ın eserlerinin ayrıntılı bir kataloğunu ve bibliyografyasını da barındıran kitap, Usmanbaş’ın besteciliğindeki tarihsel dönüşümü, bestecinin müziğindeki imgeleri ve onun icracı yönünü aydınlatıyor.

Kitap üç bölümden oluşuyor.

Birinci bölümde yetkin isimlerin Usmanbaş üzerine yazıları yer alıyor, ikinci bölüm, bu önemli bestecimizin tek tek tüm yapıtlarının bu kitap için kaleme aldığı açıklamalarından oluşuyor.

Son bölüm ise, Usmanbaş’ın üretiminin ayrıntılı bir kataloğunu ve bir bibliyografya çalışmasını sunuyor.

  • Künye: Kolektif – Perpetuum Mobile: İlhan Usmanbaş’ın Yapıtı, editör: Aykut Köksal, Mehmet Nemutlu ve Kıvılcım Yıldız Şenürkmez, Pan Yayınları