Metin Atamer – Şarkılardan Fal Tuttum (2016)

Türk sanat müziğinde büyük beğeni kazanmış şarkıların yazılış hikâyeleri, bu kitapta.

Türk Sanat Musikisi Vakfı başkanı Metin Atamer, ilginç olaylardan esinlenilerek yazılmış güfteleri, şarkılara ilham olmuş aşkları anlatıyor. Dede Efendi, Zeki Müren, Erol Sayan, Neyzen Tevfik, Tatyos Efendi ve Avni Anıl, kitapta karşılaştığımız güfteci, besteci ve yorumcular.

  • Künye: Metin Atamer – Şarkılardan Fal Tuttum, Yeni İnsan Yayınevi
Reklamlar

Felix Huch – Beethoven’ın Yetkinlik Çağı (2010)

Felix Huch imzalı ‘Beethoven’ın Yetkinlik Çağı’, yazarın daha önce yayımlanan ve burada da yer verdiğimiz ‘Genç Beethoven’ eserinin devamı.

İkinci romanında, büyük müzisyen Ludwig van Beethoven’ın yetkinlik çağını anlatan Huch, Beethoven’ın önce Mozart sonra da Haydn’ın öğrencisi oluşunu; Fransız Devrimi’yle beraber gelen özgürlük, eşitlik ve kardeşlik ideallerini özümsemiş ateşli bir devrimci haline gelişini ve beklenmedik bir anda içine düştüğü büyük yalnızlığı anlatıyor.

Roman, Beethoven’ın hayatını merkeze alırken, aynı zamanda çağın başka ünlülerini ve dönemin toplumsal olaylarını da kurguya yedirmeyi ihmal etmiyor.

  • Künye: Felix Huch – Beethoven’ın Yetkinlik Çağı, çeviren: Erdoğan Okyay, Sevda-Cenap And Müzik Vakfı Yayınları, roman, 284 sayfa

Kolektif – Türkiye’de Kadın ve Müzik (2019)

‘Türkiye’de Kadın ve Müzik’, Türkiye’de kadın bestecilerin tarihini Osmanlı döneminden bugüne uzanarak inceleyen harika bir derleme.

Kadınlar, her yerde olduğu gibi müziğin görünen hiçbir yüzünde de yoktur.

Oysa müzik yaratıcıları olarak kadınlar Türkiye’de Anadolu’da, Çatalhöyük’ün Neolitik kültürlerinde, Mezopotamya’nın Antik Sümer medeniyetinde ve Roma İmparatorluğu süresince hep vardı.

Öte yandan bugün Türk müziği Orta Asya halk müziği, Arap müziği, Bizans, Yunan, Osmanlı İmparatorluğu, İran, Balkanlar, Ermenistan, Avrupa ve hatta Kuzey Amerika’dan gelen türler ve unsurları kucaklıyor.

Kuşkusuz bunda kadın müzisyenlerle bestecilerin çok önemli emeği vardır.

İşte, Türkçe ve İngilizce olarak yayımlanan ve pek çok müzisyenle akademisyenin katkıda bulunduğu bu çalışma, geniş bir zaman aralığında, kadınların müziğe yaptığı katkıyı izliyor, bu emeği daha görünür kılıyor.

Tanrıçalar ve Antik tefçilerden Osmanlı müziğinde kadınlara ve Türkiye Cumhuriyeti’nde kadın bestecilere pek çok konuyu irdeleyen çalışma, aynı zamanda güncel kadın bestecilere ilişkin ayrıntılı bir araştırmaya dayanan Türkiye’den Kadın Besteciler Sözlüğü de barındırıyor.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Patricia Adkins Chiti, E. Şirin Özgün, Ş. Şehvar Beşiroğlu ve Selen Gülün.

  • Künye: Kolektif – Türkiye’de Kadın ve Müzik / Women and Music in Turkey, derleyen: Patricia Adkins Chiti ve Selen Gülün, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, kadın, 292 sayfa, 2019

Ursula Reinhard ve Tiago de Oliveira Pinto – Türk Âşık ve Ozanları (2019)

Dünya çapında tanınan bir müzikolog olan Ursula Reinhard ile eşi Kurt Reinhard çifti, bizim için de çok önemlidir.

Ursula Reinhard, Kurt Reinhard’la Türkiye’ye ilk kez 1956 yılında alan araştırması için geldi.

Yazarların Türkiye’deki araştırmalarının ilk ürünü olan kitapları, 1965 yılında yayımlandı.

İkili 1968 yılında da, Doğu Karadeniz’den derledikleri halk şarkılarını kitaplaştırdılar.

1969 yılında Kurt Reinhard’la birlikte yazdıkları, Türkiye’yle ilgili ilk kapsamlı kitapları olan ‘Turquie’ yayımlandı.

Bu kitabı yine birlikte yazdıkları iki ciltlik ‘Musik der Türkei’ takip etti.

Elimizdeki bu çalışma ise, ‘Sänger und Poeten mit der Laute – Türkische Âşık und Ozan’ adıyla, 1989 yılında yayımlanmıştı.

Nihayet Türkçeye çevrilen çalışma, Türkiye’de âşık müziği ve edebiyatı hakkında hem bir belgesel hem de konuya dair önemli saptamalar barındıran çok değerli bir inceleme.

Kitapta ele alınan kimi konular şöyle:

  • Âşıkların/ozanların tarihsel ve sosyolojik ortamı,
  • Profesyonel halk âşıkları ile başka mesleklerle iştigal eden halk âşıkları arasındaki farklar,
  • Âşıklık eğitimi,
  • Âşıkların köy ve şehirlerdeki dinletileri,
  • Âşıkların günümüzdeki coğrafi dağılımı,
  • Halk âşıkları ve dini cemaat arasındaki ilişkiler,
  • Bektaşi ve Alevi âşıklar arasındaki farklar,
  • Şarkılar ışığında Alevi/Bektaşi inancının temelleri,
  • Alevilerin/Bektaşilerin ayin-i cem töreni,
  • Âşıkların/ozanların müziğinde kalıplar, motifler, katma sözler, işleme motifleri, ritimler ve kapanış biçimleri,
  • Kars, Sivas ve Malatya illeri arasındaki stil farkları,
  • Âşık/ozan edebiyatında şiir kalıbı, hece ölçüsü ilkesi ve kelime birleşimleri…

Reinhardların 33 yıllık çalışmalarının ürünü olan ‘Türk Âşık ve Ozanları’, bugün de uluslararası literatürde âşıklarla ilgili alan çalışmasına dayanan en kapsamlı yayınlardan biri olarak kabul ediliyor.

  • Künye: Ursula Reinhard ve Tiago de Oliveira Pinto – Türk Âşık ve Ozanları, çeviren: Elif Damla Yavuz, Yapı Kredi Yayınları, müzik, 304 sayfa, 2019

Ayhan Erol – Müzik Üzerine Düşünmek (2009)

‘Müzik Üzerine Düşünmek’de, Ayhan Erol’un farklı süreli yayınlarda kendilerine yer bulmuş müzikoloji, etnomüzikoloji, kültürel çalışmalar ve popüler müzik konulu yazılarını barındırıyor.

Çalışmasına müziği tanımlayarak başlayan Erol, müziğin kökenine ilişkin teoriler; Türk halk müziğinin temel karakteristikleri ve seyri; birlik ve farklılık ekseninde Alevilik ve Alevi müziği; Alevi-Bektaşi müziğindeki çeşitlilik; popüler müzikte otantisite gibi konuları irdeliyor.

Kitabın bu yönüyle, müziği profesyonel bir tercih olarak belirlemiş eğitimci, müzisyen, besteci ve şarkıcılar kadar, bu alanlarda öğrenim gören öğrencilerin yararlanabileceği iyi bir kaynak olduğunu söyleyebiliriz.

  • Künye: Ayhan Erol – Müzik Üzerine Düşünmek, Bağlam Yayınları, müzik, 280 sayfa

Galina Mindlin, Don Durousseau ve Joseph Cardillo – Müzik Listeniz Hayatınızı Değiştirebilir (2015)

Sevdiğimiz müziklerin temiz ve olumlu enerjisini beynimizi canlandırmak için nasıl kullanabileceğimizi anlatan bir kitap.

Müziğe dikkatini geliştirmek, mutlu olmak, kaygılarından kurtulmak, hayatını düzene sokmak, hafızasını güçlendirmek ve duygularına yön vermek için başvurmak isteyenlerin edinmek isteyeceği bir çalışma.

  • Künye: Galina Mindlin, Don Durousseau ve Joseph Cardillo – Müzik Listeniz Hayatınızı Değiştirebilir, çeviren: Mustafa Ürgen, Pozitif Yayınları, kişisel gelişim, 216 sayfa, 2015

İlkay Kara – Açık Yaranın Sesi (2019)

Ahmet Kaya, bundan 18 yıl önce aramızdan ayrıldı, ama her büyük sanatçı gibi şarkıları, olanca çarpıcılıklarıyla yaşamaya devam ediyor.

Kaya, politik müziğe yepyeni bir soluk getirdi.

Buna rağmen Türkiye onun kıymetini takdir etmedi, onu şiddetli bir yalnızlığa, yabancılığa ve dilsizliğe sürükledi, onu yaşatamadı.

İlkay Kara’nın doktora tezi olan ve şimdi kitap halinde yayımlanan bu çalışması da, Ahmet Kaya şarkılarının sözlerini içinde bulunduğu politik-kültürel ortam içinde yeniden okuyarak Türkiye’nin politik müziği üzerine derinlemesine düşünüyor.

Kara buradan yola çıkarak kültür tartışmalarından müzik meselelerine, dünyada çığır açmış müzik türlerinden bizdeki “milli musiki” tartışmalarına uzanıyor.

Ahmet Kaya’nın biyografik hayatından detaylarla da zenginleşmiş İlkay Kara’nın çalışmasını nitelikli kılan hususlardan biri de, Ahmet Kaya’nın şarkıları üzerinden bir alternatif Türkiye yakın tarihi okuması yapması.

  • Künye: İlkay Kara – Açık Yaranın Sesi: Bir Politik Anlatı Olarak Ahmet Kaya Şarkıları, İletişim Yayınları, inceleme, 191 sayfa, 2019