Martin Cohen – Felsefi Masallar (2018)

Felsefe, etik ve eğitim konusunda uzmanlaşmış Martin Cohen’in bu dikkat çekici çalışmasının alt başlığı, ‘Felsefenin Gerçek Hikâyesini Oluşturan Karakterleri, Entrikaları ve Gizli Sahneleri Ortaya Koyan Alternatif Bir Tarih’.

Cohen burada, en ünlü ve en ilginç felsefi masalların ve bu masallardaki anlatıların arka planlarını kısaca anlatıyor, ardından orada rol almış karakterleri değerlendiriyor.

Cohen bunu yaparken de, filozoflar ve düşünce okullarını dikkate alıyor ve böylece filozoflar ve felsefe fikirleri için sağlam bir temel sunuyor.

Kitap antik felsefeden başlıyor, ortaçağ felsefesine uzanıyor ve oradan da modern felsefe, Aydınlanma felsefesi, idealistler, romantikler ve günümüz felsefesine uzanıyor.

Kahramanlarının doğaüstü varlıklar yahut kralından köylüsüne insanlar yerine filozoflar olduğu, ayrıca bu filozoflar üzerinden felsefi sistemlerin ayrıntılı bir şekilde açıklandığı özgün bir kitap arayanlar, kaçırmasın.

  • Künye: Martin Cohen – Felsefi Masallar: Felsefenin Gerçek Hikâyesini Oluşturan Karakterleri, Entrikaları ve Gizli Sahneleri Ortaya Koyan Alternatif Bir Tarih, çeviren: Selin Aktuyun ve Mustafa Yalçınkaya, Ayrıntı Yayınları, felsefe, 352 sayfa, 2018
Reklamlar

Pertev Naili Boratav – Zaman Zaman İçinde (2009)

‘Zaman Zaman İçinde’, Pertev Naili Boratav’ın ‘Az Gittik Uz Gittik’ isimli kitabı gibi, halk edebiyatının göz bebeği çok sayıda masalı bir araya getiriyor.

Boratav, 1928’de derlemeye başladığı masalların sayısını, zamanla üç bine ulaştırmış.

Sözlü geleneğin en güzel örneklerinden yirmi bir tekerleme ile yirmi iki masaldan oluşan elimizdeki kitap aynı zamanda, Boratav’ın masal ve tekerlemelerin özelliklerini ayrıntılı olarak incelediği bir önsözden ve sözlü kaynakların listelerinden oluşuyor.

Yedi Kardeşler, Nardaniye Hanım, Fesliğenci Kızı, Yatalak Mehmet, Arap Lala, Dülger Kızı, Ahu Melek, Sitti Hatun, Oduncunun Kızı ve Usta Nazar, kitapta yer alan masallardan birkaçı.

  • Künye: Pertev Naili Boratav – Zaman Zaman İçinde, İmge Kitabevi, masal, 271 sayfa

Kolektif – Skolastik Fantazya (2015)

Bu kitapta, mit, masal ve fantazyaları, popüler kültür bağlamında eleştirel bir gözle irdeleyen makaleler yer alıyor.

Andersen’in ünlü Çirkin Ördek Yavrusu‘nda narsisistik boyut, Bremen Mızıkacıları ile kapitalist sistemin işleyişi arasındaki ilişki, Küçük Kara Balık ve toplumun bireyi birörnek yaşamaya zorlayışı, Uyuyan Güzel ya da uyutulan kadınlar üstüne, Hansel ve Gretel’de ev içi tekinsizlik, Küçük Prens’te değer salgınına tepki, Ateşböceği ile Karınca’da emeğin çarpıtılması ve Ezop Masalları’nda erdemli yaşamın antik tesellisi, bu makalelerde tartışılan kimi konular.

Kitaba makaleleriyle katılan isimler ise şöyle: Zeynep Direk, Delal İpek, Nazmiye Kete Tepe, Şeyma Bilginer Erdoğan, Melek Özlem Sezer, Hande Öğüt, Sıdıka Yılmaz, Menekşe Toprak, Fahrünnisa Bakırcı, Yasemin Kılınçarslan, Özgür İpek, Deniz Akın, Ayşe Bilginer, Tahsin Emre Fırat, Mehmet Naci Önal, Asiye Ata, Bahar Balcı, Hüseyin Köse, Gülhanım Küçükalkan, Yurdagül Bezirgân Arar, Zeynep Baki, Zeynep Zelal Dağ ve Beyler Yetkiner.

  • Künye: Kolektif – Skolastik Fantazya, derleyen: Hüseyin Köse, Ayrıntı Yayınları

Melek Özlem Sezer – Masallar ve Toplumsal Cinsiyet (2018)

Hepimiz masallarla büyürüz, ama ne yazık ki hiçbirimizin aklına masallardaki akıl almaz cinsiyetçiliği sorgulamak pek gelmez.

Örnek vermek gerekirse:

Bir ölü olan Pamuk Prenses, öpülür…

Hansel ve Gretel’de çocuklar ormana atılır ve bu yetmezmiş gibi masal haneye tecavüz, yamyamlık, cinayet ve hırsızlıkla devam eder…

Peri kızlarının kanatları çalınınca evlenmeye mecbur kalırlar…

Yine Pamuk Prenses masalında, elmanın yalnızca kırmızı tarafı zehirler…

Kırmızı pabuç giydiği için ayakları kesilen Karin, Kırmızı Başlıklı Kız’ın başına gelenler ve bunun gibi, masallarda kırmızının çoğunlukla belalı bir renk olarak yer alışı…

Melek Özlem Sezer, daha önce yayınlanan bu ödüllü çalışmasında, masallarda sıklıkla karşı karşıya kaldığımız bu ve bunun gibi simgelerin izini sürüyor.

Sezer’in çalışmasının en önemli katkılarından biri de, masallarda işlenen kodların yetişkin yaşamımızda bizi nasıl etkilediğini ve en önemlisi de bu kodların toplumsal cinsiyet algımızı nasıl şekillendirdiğini gözler önüne sermesi.

  • Künye: Melek Özlem Sezer – Masallar ve Toplumsal Cinsiyet, Kor Kitap, toplumsal cinsiyet çalışmaları, 240 sayfa, 2018

Kolektif – Rus Masalları (2018)

Kadim Rus halk kültüründen derlenmiş, birbirinden güzel masallar.

Kitapta mitolojik masalların yanı sıra, kötülük, sihir ve büyü, hayalet, azizler ve ifritler hakkında masallar yer alıyor.

Derlemede, ‘Korkunç Sarhoş’tan ‘Kötü Hanım’a, ‘Golovikha’dan ‘Budala ve Huş Ağacı’na, ‘Marya Morevna’dan ‘Ölümsüz Koshchey’e, ‘Tek Gözlü Likho’dan ‘Budala Emilian’a, tamı tamına 51 masal yer alıyor.

Buradaki masalların her biri, başlı başına birer şaheser olmalarının yanı sıra, Rus toplumunun zihinsel özellikleri, örf ve adetleri hakkında fikir vermeleriyle de önemli.

Derlemenin bir diğer güzel yanı da, hem Rus masalları hakkında aydınlatıcı bir giriş yazısı sunması hem de her bölümün başında açıklayıcı değerlendirmelerin yer alması.

  • Künye: Kolektif – Rus Masalları, derleyen: W. R. S. Ralston, çeviren: Macidegül Batmaz, Maya Kitap, masal, 359 sayfa, 2018

Turgay Fişekçi – Leylâ ile Mecnun (2008)

Birçok ozan tarafından işlenmiş ‘Leylâ ile Mecnun’, yıllar boyu hiç eskimeyecek ve aşk söz konusu olduğunda ilk akla gelecek metinlerden.

Fuzuli’nin ‘Leylâ ile Mecnun’u, lirik anlatımı ve yaşanan aşkı tasavvufla çerçevelemesiyle en özgün anlatıların başında gelir.

İşte şair Turgay Fişekçi, yüz yıllardır kuşaklardan kuşaklara geçen bu masalı, bugünün dil ve duygu dünyasıyla yeniden yazıyor.

Cem Kızıltuğ’un çizimlerini yaptığı kitapta, Leylâ ve Mecnun’un birbirlerini görmeleri, âşık olmaları, birlikte olmalarının önündeki engelleri aşma çabaları, Leylâ’nın evlenip ardından dul kalması ve iki âşığın trajik sonları, şiirlerle bezenerek anlatılıyor.

  • Künye: Turgay Fişekçi – Leylâ ile Mecnun, çizimler: Cem Kızıltuğ, Turkuvaz Kitap, masal, 92 sayfa

Italo Calvino – Küçüklere Masallar (2014)

Çocuklarla arası hep iyi olmuş Italo Calvino’dan, beş İtalyan masalı.

Masalların harikalar diyarında, kristal horozdan küçük kazlara, çuvaldaki çocuktan kambur adama, pek çok büyülü karakterle tanışıyoruz.

Giulia Orecchia’nın en az masallar kadar hayal gücünü besleyen güçlü resimleri de, kitabın diğer hediyesi.

  • Künye: Italo Calvino – Küçüklere Masallar, çeviren: Meryem Mine Çilingiroğlu, Yapı Kredi Yayınları