Pierre Assouline – Henri Cartier-Bresson (2019)

Pierrre Assouline’in bu şahane eseri, 20. yüzyıl fotoğrafçılığına yön vermiş Henri Cartier-Bresson’un kapsamlı bir biyografisi.

Kitap, Cartier-Bresson’un hayatının dönüm noktalarını kayıt altına alıyor:

  • Fransa’nın zengin ailelerinden birinin çocuğu olarak dünyaya gelişi,
  • Ustası Andre Lhote’den aldığı resim dersleri,
  • Paris’in sürrealist ortamlarındaki günleri,
  • Afrika’nın derinliklerinden Meksika’ya ve Amerika’ya uzanan günleri,
  • Ünlü yönetmen Jean Renoir’a asistanlık yapması,
  • İspanya İç Savaşında film çekmesi,
  • Dünya Savaşı’nda Fransız Ordusunda görev yapışı,
  • Dünya Savaşı’nda esir düşüp üç defa Nazi kamplarından kaçmayı deneyip sonuncusunda başarması,
  • 1947’de efsanevi MAGNUM ajansının kuruluş sürecine katılması,
  • 1952 yılında ünlü “Karar Anı” makalesini yazması,
  • Foto muhabiri olarak tanıklık ettiği toplumsal olaylar ve savaşlar,
  • Ve bunun gibi çarpıcı ayrıntılar yer alıyor.

Görüldüğü gibi Cartier-Bresson, tanık oldukları ve yapıp ettikleriyle, daha da önemlisi anti-faşist ve anarşist kimliğiyle de dolu dolu yaşamasıyla “Yüzyılın gözü” tabirini fazlasıyla hak eden bir isim.

Assouline de, bu büyük ismin fırtınalı ve çelişkilerle örülü hayatını bir baştan diğer başa kat ediyor.

Cartier-Bresson’a kulak veriyoruz:

“Fotoğraf, benim için bir anı ve o anın sonsuzluğunu yakalayan sürekli bir görsel ilginin anlık dürtüsüdür. Bununla birlikte çizim ise grafolojisiyle o andan itibaren bilincimizin yakaladığı şeyi işler. Fotoğraf, ani bir harekettir; çizim ise meditasyondur.”

“Şu dünyada bir karar anı olmayan hiçbir şey yoktur ve iyi kotarılmış bir başyapıt, böyle bir anın ayırdına varabilmek ve onu ele geçirmek demektir. Eğer durumların devinimi içinde o anı kaçırırsanız, onu yeniden bulabilmek veya farkına varabilmek için şansınız olmayabilir.”

“Röportaj bir sorunu anlatmak, bir olayı veya izlenimleri saptamak üzere sırasıyla kafanın, gözün ve kalbin işlemesidir”

“Fotoğraf çekmek —eş zamanlı olarak ve saniyenin bir kesri içinde— hem olayın hem de ona anlam veren görsel biçimlerin farkına varmaktır”

“Amaç olayları biriktirmek değildir, olayların tek başlarına hiçbir önemi yoktur. Önemli olan onların içinden seçim yapabilmek, derinlerde gerçekle bağlantılı olduğu doğru olayı yakalayabilmektir. En küçük şey fotoğrafta büyük bir konu olabilir, en ufak insani ayrıntı ana fikre dönüşebilir.”

Künye: Pierre Assouline – Henri Cartier-Bresson, çeviren: Aylin Ünal, Espas Yayınları, biyografi, 414 sayfa, 2019

Terry Barrett – Fotoğrafı Eleştirmek (2009)

Terry Barrett, ‘İmgeleri Anlamaya Giriş’ alt başlığını taşıyan ‘Fotoğrafı Eleştirmek’te, fotoğraf alanında eğitim görenlere ve fotoğraf meraklılarına, fotoğrafları daha iyi anlayabilmeleri için eleştiri etkinliklerini nasıl kullanabileceklerini anlatıyor.

Kitabının çerçevesini, Moris Weitz’ın eleştiri etkinliklerine göre düzenleyen Barrett, betimleme, yorumlama, değerlendirme ve kuramlaştırma kavramları üzerinden, fotoğrafların kapsamlı bir eleştirisini yapıyor. Barrett bunun yanı sıra, aynı fotoğraf hakkında eleştirmenlerin farklı yaklaşımlarını da okurlara sunuyor.

Kitap, zengin alıntılarıyla da konuya ilgi duyanlara hitap edecek nitelikte.

  • Künye: Terry Barrett – Fotoğrafı Eleştirmek, çeviren: Yeşim Harcanoğlu, Hayalperest Kitap, fotoğraf, 272 sayfa

Walter Benjamin – Fotoğraf Yazıları (2019)

Walter Benjamin’in fotoğraf üzerine yazıları meşhurdur.

Fakat bizde, maalesef bu yazıların tümünün bir arada yer aldığı bir kitap bulunmuyordu.

İşte bu kitap, tam da bu ihtiyaca yanıt vermesiyle büyük öneme haiz.

Esther Leslie’nin derlediği çalışma, Benjamin’in fotoğrafa dair ve fotoğrafın yörüngesindeki yazılarını bir araya getiriyor.

Yazılar, okurunu, fotoğrafın bir araç olarak sahip olduğu potansiyeller ve fotoğrafın gerçekliği üzerine derinlemesine düşünmeye davet ediyor.

Benjamin’in de burada çok iyi ortaya koyduğu gibi, fotoğraf iktidardakiler ve geleneksel sanata gereğinden fazla önem duyanlar tarafından kötüye kullanılmıştır ve bu durum gelecekte de devam edecektir.

Esther Leslie’nin aydınlatıcı sunuş yazısıyla da dikkat çeken kitap, Benjamin’in ne denli güçlü bir fotoğraf eleştirmeni olduğunu bize bir kez daha hatırlatmasıyla da önemli.

  • Künye: Walter Benjamin – Fotoğraf Yazıları, derleyen: Esther Leslie, çeviren: Burcu Halaç ve Tevfik Turan, Kolektif Kitap, fotoğraf, 216 sayfa, 2019

Kolektif – Sultan II. Abdülhamid’in Aile Albümü (2009)

Osmanlı İmparatorluğu’nun tartışmalı padişahlarından Sultan II. Abdülhamid, fotoğrafa olan ilgisiyle de bilinir.

Abdülhamid’in hazırladığı aile albümü, Osmanlıların gündelik yaşantısından ayrıntıları belgelemesiyle, önemli bir tarihi belge niteliğinde.

Albümde giyim-kuşam, dekorasyon gibi alanlarda dönemin saray modası; hanedan üyelerinin yaşadığı Yıldız Sarayı ve köşler; saray görevlileri ve II. Abdülhamid’in çocukları yer alıyor.

Türkçe ve İngilizce olarak yayımlanan albümde ayrıca, fotoğrafçı Gültekin Çizgen ile sanat tarihçisi Nurhan Atasoy’un, albümü kendi uzmanlık alanlarına göre değerlendirdikleri yazıları da yer alıyor.

  • Künye: Kolektif – Sultan II. Abdülhamid’in Aile Albümü, editör: Hakan Yılmaz, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A. Ş. Yayınları, albüm, 198 sayfa

Henry Carroll – İyi Fotoğraflar Çekmek İçin Bu Kitabı Okuyun (2015)

Henry Carroll’a göre, iyi fotoğraf çekmek, teknik bilgilere sahip olmaktan çok en değerli ekipman olan gözlerin ustalıkla kullanılmasıyla ilgili.

Kitap, ilham kaynağı fotoğrafçıların çalışmalarına bakarak onların fikirlerini ve tekniklerini nasıl uygulayabileceğimizi gösteriyor.

  • Künye: Henry Carroll – İyi Fotoğraflar Çekmek İçin Bu Kitabı Okuyun, çeviren: Sedef Özge, Remzi Kitabevi

İhsan Derman – Fotoğraf ve Gerçeklik (2009)

İhsan Derman, fotoğrafçılık alanında kitap, makale ve muhtelif çalışmalarıyla bilinen isimlerden.

Derman ‘Fotoğraf ve Gerçeklik’ başlıklı elimizdeki kitabında ise, Türkiye’de fotoğraf konusunda kuramsal bir zemin oluşturuyor.

Günümüzde, fotoğraf üzerine konuşma ve tartışmanın gerekliliğine değinen yazar, bunun mümkün kılınması için belli hareket noktalarının zorunlu olduğunu belirtiyor.

Derman bu kitabıyla, söz konusu hareket noktalarını oluşturabilmek için, kuramsal-eleştirel bir dil geliştirmeyi hedefliyor.

Derman çalışmasında, fotoğrafı hangi kavramlarla, nasıl düşünmemiz gerektiğini; hangi zihinsel donanımlara ihtiyacımız olduğunu ve hangi yollar, hangi sınırlar çerçevesinden ilerlenebileceğinin cevaplarını arıyor.

Kitap, hem kavramların yerli yerine oturtulmasına, hem de fotoğraf için sağlıklı bir tartışma ve düşünme ortamının hazırlanmasına katkıda bulunmasıyla dikkat çekiyor.

  • Künye: İhsan Derman – Fotoğraf ve Gerçeklik, Hayalbaz Kitap, fotoğraf, 120 sayfa

Pierre-Jean Amar – Basın Fotoğrafçılığı (2009)

Pierre-Jean Amar ‘Basın Fotoğrafçılığı’nda, fotografik görüntünün yalnızca bir belge oluşturmakla kalmayıp, dünyadaki önemli olayları resimlemeye ve onlar hakkında bilgi vermeye nasıl yaradığını gösteriyor.

İmgenin belgesel amaçla kullanımının tarihçesini okurlara sunan Amar, bu kullanımın baskı teknikleriyle aldığı yeni biçimi de değerlendiriyor.

Amar, fotoğrafın önce belge, sonra da enformasyon aracı olarak kullanımını, fotoğrafın icadından İkinci Dünya Savaşı’na kadar yayılan bir dönemde inceliyor; bunun sosyal, ekonomik ve siyasal bağlamını irdeliyor.

  • Künye: Pierre-Jean Amar – Basın Fotoğrafçılığı, çeviren: İnci Çınarlı, Kırmızı Yayınları, fotoğrafçılık, 132 sayfa