Yankı Yazgan – Hiperaktif Çocuk (ve Ergen) Okulda (2010)

Hiperaktif çocuğun birçok tanımı var.

Hareketli, dikkati dağınık, öğrenmekte zorlanan ya da zor çocuk, bunlardan birkaçı.

Yankı Yazgan elimizdeki çalışmasında, öğretmenler, psikolojik danışmanlar, rehberlik servisleri ve anne-babalara, hiperaktif çocuğun eğitimi konusunda temel bilgiler ve öneriler sunuyor.

Hiperaktivitenin tanısı, tanı ve sonrası; hiperaktif çocuğun okulla uyumu; okullarda tarama ve yönlendirmenin nasıl yapılabileceği; öğrenmeyi kolaylaştırmak için okulda ve evde yapılabilecekler; beyin gelişiminin hiperaktiviteye etkisi; okul-aile işbirliğinin nasıl sağlanacağı ve ilaçların hiperaktivite tedavisine katkısı, kitapta işlenen konulardan bazıları.

  • Künye: Yankı Yazgan – Hiperaktif Çocuk (ve Ergen) Okulda, Doğan Kitapçılık, eğitim, 209 sayfa

Paulo Freire – Özgürlüğün Pedagojisi (2019)

Paulo Freire’in son dönem çalışmalarından olan bu kitap, 1997’de Harvard’ta verilmesi düşünülen özgürleşme pedagojisi konulu seminer için yazıldı.

Freire burada, her öğretmenin sahip olması veya hiç olmazsa ders olarak görmesi gereken, ama öğretmenlik eğitimi sırasında nadiren öğretilen başka temel bilgilerin altını çiziyor.

“Öğretmek eğitimin ideolojik olduğunu bilmeyi de gerektirir.” diyen Freire, öğretmenin etikten ayrı düşünülemeyeceğini ve öğretmenin eleştirel olma becerisi gerektirdiğini belirtiyor.

Freire bu temel bilgilerin, dünyanın eleştirel bir okumasını yapabilmek için kesinlikle gerekli olduğunu çok ikna edici biçimde ortaya koyuyor.

Kitap, her şeyden önce özgürleştirici eğitim yolundaki mücadeleyi tazelemek için baskıcı eğitime alternatif arayanlara yapılmış güçlü bir çağrı.

‘Özgürlüğün Pedagojisi’, Freire’nin kült kitabı ‘Ezilenlerin Pedagojisi’nden uzun yıllar sonra yayımlandı ve bir yönüyle de o ünlü eserdeki temel kavramları zamanın süzgecinden geçirip yeniden yorumlamasıyla çok önemli.

  • Künye: Paulo Freire – Özgürlüğün Pedagojisi: Etik, Demokrasi ve Medeni Cesaret, çeviren: Gülden Kurt Gevinç, Yordam Kitap, eğitim, 188 sayfa, 2019

Zygmunt Bauman – Eğitim Üzerine (2020)

Bugün Batı toplumlarının eğitim sisteminde bariz bir kriz var.

Bu krizin kökenleri yabancılarla yaşamaya, ötekine maruz kalmaya kadar gider.

Geçmişte “yabancı” olanların er ya da geç “farklılıklar”ını kaybedeceklerine ve aslında Batılıların değerleri olarak addedilen o evrensel değerleri kabul etmeleriyle asimile olacaklarına inanılıyordu.

Fakat günümüzde durum değişti: Başka bir ülkeye göçen insanlar artık oranın yerlileri gibi olmak istemiyorlar.

Üstelik yerlilerin de onları asimile etme arzusu artık yok.

Örneğin Londra’da bugün, farklı diller konuşan, farklı kültürleri ve gelenekleri olan 180’e yakın diaspora bulunuyor.

Çağdaş eğitimin yaşadığı kriz tam da bu: Modern tarihte belki ilk kez, insanlar arasındaki farklılıklarla, kalıcı olabilecek evrensel bir modelin olmadığını fark ediyoruz.

İşte Zygmunt Bauman’la yapılan bu söyleşiler, kendisinin eğitim, eğitimdeki güncel sorunlar ve daha iyi bir eğitim üzerine ufuk açıcı fikirlerini sunmasıyla çok önemli.

Küreselleşme, özelleşme, göç olgusu gibi önemli dönüşümlerin teknolojik gelişmelerle birlikte eğitim üzerinde nasıl etkili olduğunu irdeleyen Bauman, tek renkli olmayan, farklılıklarla yaşamayı özümsemiş bir toplumumda eğitimin nasıl olması gerektiği üzerine derinlemesine düşünüyor.

Bauman, erken modern dönemin yabancılarla başa çıkmak için başvurduğu din değiştirme ve asimilasyonun, çokmerkezli ve çokkültürlü dünyamızın mevcut koşulları içinde artık birer seçenek olmadığını, her gün ve sürekli yabancılarla, farklılıklarıyla yaşama sanatını geliştirmenin kaçınılmaz olduğunu söylüyor.

  • Künye: Zygmunt Bauman – Eğitim Üzerine, söyleşi: Riccardo Mazzeo, çeviren: Akın Emre Pilgir, Ayrıntı Yayınları, eğitim, 144 sayfa, 2020

Ahmet Doğan – 1968 Devrimci Eğitim Şûrası ve 1969 Öğretim Boykotu (2010)

Eğitimci Ahmet Doğan’ın elimizdeki çalışmasının ilk bölümü, Türkiye Öğretmenler Sendikası (TÖS) tarafından düzenlenen 1968 Eğitim Şûrası’nı; ikinci bölümü ise 1969 yılındaki Büyük Öğretmen Boykotu’nu ele alıyor.

Doğan, Türkiye eğitim tarihinin dönüm noktalarından olan Eğitim Şûrası’nın toplanma nedenlerini, nasıl çalıştığını, Şûra’da alınan kararları ve ertesinde yaşananları ayrıntılı bir şekilde anlatıyor.

Doğan ardından, yine öğretmen mücadelesinin önemli süreçlerinden biri olan ve Fakir Baykurt, Mahmut Makal, Talip Apaydın, Mehmet Başaran ve Dursun Akçam gibi isimlerin öncülüğünde başlayan 1969 Öğretim Boykotu’nu ve sonuçlarını irdeliyor.

  • Künye: Ahmet Doğan – 1968 Devrimci Eğitim Şûrası ve 1969 Öğretim Boykotu, Bilim ve Gelecek Kitaplığı, inceleme, 144 sayfa

Paulo Freire – Kültür İşçileri Olarak Öğretmenler (2019)

Her şeyden önce güçlü bir kavrayışın ürünü olan bu kitap, bu yüzyılın son yarısındaki en önemli eğitimci olarak Paulo Freire’in tarihteki yerini bir kez daha ortaya koyan, çok önemli bir eser.

Büyük başarısızlıklara yol açan ve daha da büyüklerine yol açmayı sürdüren, kapitalist bankacı eğitim modeline verilmiş çarpıcı bir yanıt olan ‘Kültür İşçileri Olarak Öğretmenler’, pedagojik mücadele yoluyla ve yorulmak bilmeden bir hümanizm ve demokrasi öğretisi yayıyor, otoriterliğin ve baskının tiranlığını yıkmaya ve insanlığa eksiksiz bir şekilde sahip çıkan küresel yurttaşların kucaklayıcı ve çok renkli kardeşliğini sunuyor.

Kitap, öğretmenler bağlamında eleştirel pedagojiyi bir meslek olarak ele alırken, diyalektik bir biçimde öğretmen sorumluluğuna ilişkin tartışmaya derin bir felsefi kavrayış katıyor.

Freire öğretmenlerin rolünü anaç bir ebeveyn ya da teyze rolü olarak görmez.

Öğretmenler ideolojiden, ırkçılıktan, toplumsal sınıflardan arındırılmış saf bir dünyada yaşamazlar; onlar, “öğrencilerinin erken ve uygun bir yaştan itibaren oyunlarla, hikâyelerle, okumalarla söylemle pratiğin tutarlı olması ihtiyacını anlamalarını sağlayan” toplumsal ve siyasi faillerdir.

Sonuç olarak bu kitap da dâhil olmak üzere Freire’in bütün çalışmaları, pedagoji ile siyaset arasında eleştirel bir ilişki kurarak, pedagojik olanın siyasi veçhelerini öne çıkararak ve siyasetin içindeki açık ya da örtük pedagojiye dikkat çekerek çözülen toplumsal sözleşmeyi yeniden tasarlamakla ilgilenir.

Öğretmenlerin yanı sıra, eğitimle ilgilenen her okurun muhakkak okuması gereken bir çalışma.

  • Künye: Paulo Freire – Kültür İşçileri Olarak Öğretmenler: Öğretmeye Cesaret Edenlere Mektuplar, çeviren: Çağdaş Sümer, Yordam Kitap, eğitim, 191 sayfa, 2019

Birol Çaymaz – Türkiye’de Vatandaşlığın İnşası (2019)

Türkiye’de vatandaşlık, genelde sürekli toplumsal mühendislikle yaratılmaya çalışıldı.

Doğal olarak bu da büyük bir gerilimi beraberinde getirdi.

Örneğin 200 yıldır Doğulu mu Batılı mı olduğuna tam karar verilemeyen vatandaşlık profili, bunun asıl sonuçlarından biri.

Peki, bizde makbul vatandaşın inşa sürecinde eğitim sistemi bir araç olarak nasıl kullanıldı?

Birol Çaymaz’ın elimizdeki kitabı tam da bununla ilgili.

Yazar, ülkenin eğitim mekanizmasının tarihsel dönüşümünü merkeze alarak eğitim bağlamında farklı yaklaşımların vatandaşlığa nasıl yaklaştığını kapsamlı şekilde ortaya koyuyor.

Konuyla ilgili rehber nitelikte bir kitap olarak okunabilecek çalışma, yalnızca vatandaşlık konusunda yaşadığımız ikilemleri ve bu konudaki farklı görüşleri ele almakla yetinmiyor.

Aynı zamanda iklim krizi, enerji, tarım ve ekolojik yurttaşlık gibi, aslında medeni bir vatandaşlığın olmazsa olmazı diyebileceğimiz olguları da tartışıyor.

  • Künye: Birol Çaymaz – Türkiye’de Vatandaşlığın İnşası, Yeni İnsan Yayınevi, siyaset, 196 sayfa, 2019

Bert Bielefeld ve Sebastian El Khouli – Adım Adım Tasarım Fikirleri (2010)

Bert Bielefeld ve Sebastian El Khouli tarafından kaleme alınan ‘Adım Adım Tasarım Fikirleri’nde, tasarımla ilgili parametreler sistemli bir şekilde ortaya konuyor; olası tasarım yaklaşımları ve kavramları dikkate alınarak çözümleniyor.

Kitap, mimari tasarımdaki çeşitli etkin yaklaşımları ve esin kaynaklarını tanımlamakla kalmayıp, aynı zamanda yaratıcılığın nasıl serbest bırakılabileceğine dair ipuçları da sunuyor. Tasarımın temel ilkeleri, bağlam içinde tasarlama, tasarım ve işlev, tasarımın bileşenleri, malzemeler ve strüktürler ve tasarımda özgün fikirlere ulaşma gibi konular, kitabın çerçevesini oluşturuyor.

  • Künye: Bert Bielefeld ve Sebastian El Khouli – Adım Adım Tasarım Fikirleri, çeviren: Volkan Atmaca, YEM Yayın, mimari, 84 sayfa