Franz Kafka – Dönüşüm (2010)

1915 yılında yayımlanan kısa öykü ‘Dönüşüm’, Franz Kafka’nın gelmiş geçmiş en ünlü eseri.

Dünya edebiyatının en iyi girişlerinden birine sahip olduğu söylenen öykü, bir sabah, huzursuz edici uykusundan uyanan Gregor Samsa’nın, kendini dev bir örümceğe dönüşmüş halde bulmasıyla başlar.

İşte ‘Dönüşüm’ün elimizdeki çizgiroman uyarlaması, çalışmaları birçok ünlü dergide kendisine yer bulmuş Peter Kuper tarafından gerçekleştirilmiş.

Kuper’in çizimlerinin, hikâyenin karanlık mantığını gözler önüne sererek, edebi niteliği tatmin edici olan bir çizgiroman ortaya koyduğunu belirtelim.

Kuper, Kafka’nın karanlık atmosferini, klostrofobik karelerle resmediyor.

  • Künye: Franz Kafka – Dönüşüm, uyarlayan: Peter Kuper, çeviren: Ali İmren, Yurt Kitap, çizgiroman, 80 sayfa

Joe Sacco – Güvenli Bölge Goražde (2010)

Türkiyeli okurlar Joe Sacco’yu, bu kitaptan kısa süre öne yayımlanan ‘Filistin’ isimli çizgiromanıyla bilir.

Sacco söz konusu eserini, 1991-92 kışında işgal altındaki topraklarda geçirdiği iki ayın sonrasında yazıp çizmişti.

Sacco, kendisine 2001 Will Eisner Ödülü’nü de kazandıran ‘Güvenli Bölge Goražde’de ise, 1995 yılında dört ay boyunca gözlemlediği Doğu Bosna’daki savaşı resmediyor.

Burada da, Sacco’nun etkileyici çizgileri ve yazıları, eski Yugoslavya’da yaşanan savaşın insanlar üzerinde bıraktığı telafisi mümkün olmayan acılar anlatılıyor.

  • Künye: Joe Sacco – Güvenli Bölge Goražde, çeviren: Hilal Alkan Zeybek, İthaki Yayınları, çizgiroman, 227 sayfa

Nâzım Hikmet – Kuvayi Milliye (2010)

‘Kuvayi Milliye’, Nâzım Hikmet’in aynı adlı destanının, Nuri Kurtcebe imzalı çizgiroman uyarlaması.

Nâzım Hikmet’in, 1939-1941 yıllarında İstanbul tevkifhanesiyle Çankırı ve Bursa cezaevlerinde yazdığı ve 27 Mayıs ayaklanmasından sonra basılan eseri, toprakları işgal altında olan bir ülkede büyük mücadelelerle verilen Kurtuluş Savaşı’nın öncesini ve sonrasını destansı bir üslupla kaleme getiriyor.

Hikmet’in bu destanda, görsel ayrıntıları da zengin bir biçimde tasvir ettiği bilinir.

İşte, eserin elimizdeki çizgiroman uyarlaması, hem bu görsel zenginliği tasvir etmedeki yetkinliği hem de ustaca çizgileriyle dikkat çekiyor diyebiliriz.

  • Künye: Nâzım Hikmet – Kuvayi Milliye, çizen: Nuri Kurtcebe, Leman Yayınları, çizgiroman

Karl Marx – Kapital Manga, 2. Cilt (2010)

‘Kapital Manga’nın ilk cildinin, şu ana kadar Türkçede yayımlanmış en iyi siyasi çizgiroman uyarlamalarından biri olduğu söylenebilir.

Kapital’in barındırdığı tezleri bir peynir fabrikasında gelişen olaylar üzerinden anlatan uyarlama, Batı’da da ilgi görmüştü.

Marx yerine Engels’in anlatıcılığa soyunduğu ‘Kapital Manga’nın ikinci cildi, kapitalizm eleştirisine kaldığı yerden devam ediyor.

Bu sefer, peynir fabrikasında çalışan ve kapitalizmin genel yasalarını anlayarak onunla mücadele etmeye çalışan Robin ve Daniel’e, Marx’ın ölümünden sonra ‘Kapital’in ikinci ve üçüncü ciltlerini hazırlayan Engels rehberlik ediyor.

  • Künye: Karl Marx – Kapital Manga, 2. Cilt, mangalaştıran: East Press, çeviren: H. Can Erkin, Yordam Kitap, çizgiroman, 192 sayfa

Lev Nikolayeviç Tolstoy – Savaş ve Barış (2010)

Son zamanlarda büyük ilgi çeken çizgiroman uyarlamalarına, Rus edebiyatının büyük kalemlerinden Tolstoy’un, dolu dolu beş senesini alan ‘Savaş ve Barış’ romanı da dâhil oluyor.

Bu romanında, Rostov ve Bolkonski ailelerinin kaderleri etrafında 19. yüzyılın ilk çeyreğinde Rus toplumunun tablosunu çizen Tolstoy, aynı zamanda 1805-1812 dönemi Rusya askeri tarihini anlatıyor.

Roman, bir yandan Prens Andrey Bolkonski, Nataşa Rostov, Piyer Bezuhov, Anatoliy Kuragin ve Yelena Kuragin gibi dikkat çeken karakterleri arasındaki karmaşık ilişkileri, öte yandan tüm bu ilişkilere yoğun şekilde etki edecek Napoleon’un Moskova’ya saldırısını hikâye ediyor.

  • Künye: Lev Nikolayeviç Tolstoy – Savaş ve Barış, çizer: Thomas Campi, uyarlama: Frederic Bremaud, çeviren: Ulaş Candaş ve Murat Yurdakul, NTV Yayınları, çizgiroman, 104 sayfa

Kalle Johansson ve Lena Berggren – Sahi Nedir Faşizm? (2019)

Faşizm güçsüzlerin aşağılanmasıdır, baskıdır, diktatörlüktür, disiplindir, ırkçılıktır, soykırımdır…

Lena Berggren, faşizm üzerine çalışmalarıyla bildiğimiz önemli bir tarihçi.

Berggren ayrıca, antisemitizm, nasyonalizm ve yabancı düşmanlığı gibi alanlarda da uluslararası çapta üne sahip isimlerden.

Grafiker ve grafik roman çizeri Kalle Johansson ise, özellikle belgesel nitelikteki çalışmalarıyla tanınıyor.

İşte elimizdeki harikulade çizgiroman, bu ikilinin ortak emeğinin neticesi.

Lena Berggren ile yapılan röportajlara dayanan kitap, faşizmin tarihsel gelişimini adım adım izliyor ve faşist düşünce ve akımları derli toplu bir şekilde açıklıyor.

İtalya’da Mussolini ve Almanya’da Hitler’in iktidara gelişlerini irdeleyerek açılan kitap, faşizmin İkinci Dünya Savaşı, Soğuk Savaş ve günümüze uzanan macerasını kapsamlı bir şekilde ele alıyor.

Görsel zenginliğiyle de güçlü içeriğiyle de dikkat çeken çalışmanın, bugün Avrupa’nın birçok ülkesinde ders kitabı olarak okutulduğunu da belirtelim.

  • Künye: Kalle Johansson ve Lena Berggren – Sahi Nedir Faşizm?, çeviren: Murat Özsoy, Ginko Bilim Yayınları, çizgiroman, 64 sayfa, 2019

Joe Sacco – Filistin (2009)

‘Filistin’, Joe Sacco’nun dokuz sayılık, aynı adlı çizgi roman serisini bir araya getiriyor.

‘Filistin’i, 1991-92 kışında işgal altındaki topraklarda geçirdiği iki ayın sonrasında yazıp çizen Sacco, burada Birinci İntifada sürecini, anlamlı ve zengin çizgilerle resmediyor.

Sacco, çizgilerin olağanüstü gücüyle, işgal altındaki topraklarda her şeye rağmen inatla sürdürülen gündelik hayatı, Filistinlilerin mücadelelerini ve maruz kaldıkları büyük aşağılanmaları anlatıyor.

Kitabın sunuşunu kaleme alan Edward Said ise, Sacco’nun Filistinlileri vicdanlı ve merhametli bir şekilde çizdiğini söylüyor.

Joe Sacco’nun ‘Filistin’le, 1996’da Amerikan Kitap Ödülü’nü kazandığını da belirtelim.

  • Künye: Joe Sacco – Filistin, çeviren: Hilal Zeybek, İthaki Yayınları, çizgi roman, 287 sayfa