Nevzat Onaran – Emvâl-i Metrûke Olayı (2010)

Nevzat Onaran ‘Emvâl-i Metrûke Olayı’ başlıklı çalışmasında, Osmanlı Devleti’nde ve Cumhuriyet Türkiyesi’nde Ermeni ve Rumların mallarına en konulma süreçlerini ele alıyor.

Konuya dair kanun ve yönetmeliklerin yanı sıra, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin gizli ve açık oturumlarında olayın nasıl ele alınıp tartışıldığını da araştıran Onaran, Emvâl-i Metrûke meselesini çok yönlü bir bakışla irdeliyor.

1915’te ve sonrasında Anadolu’da neler yaşandığının ekonomik boyutunu analiz eden ve altı bölümden oluşan çalışmanın ilk dört bölümünde, 1915’ten 1930’lu yıllara kadar geçen dönemde Ermeni ve Rum mallarına el konulması, dağıtılması ve satılması konuları inceleniyor.

Kitabın sonunda ise, belgelerin yanı sıra, Meclis’teki gizli ve açık celse görüşmelerinin tutanakları veriliyor.

Kitapta ayrıca, 12 Eylül darbesinin azınlık mallarıyla ilgili uyarısını içeren genelgesi de yer alıyor.

  • Künye: Nevzat Onaran – Emvâl-i Metrûke Olayı: Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Ermeni ve Rum Mallarının Türkleştirilmesi, Belge Yayınları, tarih, 606 sayfa

Ergün Veren – Anadolu Halk Takvimi (2019)

 

Anadolu insanının zamanı nasıl algıladığına en iyi örnekler halk takvimleridir.

Ergün Veren de, Anadolu halk takvimleri üzerine şahane bir rehber kitapla karşımızda.

Anadolu’da zamanın saat, gün, ay, yıl/mevsimler olarak nasıl dilimlendiğiyle açılan kitapta,

  • Uğurlu / uğursuz gün ve yıl inanışları,
  • Ay adlarının kaynakları,
  • Zaman-eylem planlaması,
  • Hititlerden Antik Yunan’a ve Anadolu’ya yıl / mevsimlerin dilimlenmesindeki benzerlik ve farklılıklar,
  • Anadolu halk takvimi,
  • Anadolu halk meteorolojisi,
  • Gök cisimlerine ve hava hareketlerine dayalı inanışlar,
  • Anadolu halk meteorolojisindeki inanışlar,
  • Bu inanışların askeri literatüre yansımaları,
  • Balıkçılar ve denizcilerdeki inanışlar,
  • Canlıların hareketlerine dayalı inanışlar,
  • Ve bunun gibi pek çok konu ele alınıyor.

Anadolu insanının zamanla ve iklimle ilişkisini ayrıntılı bir şekilde ortaya koyan kitabın, dört dörtlük bir hava durumu ansiklopedisi olduğunu ayrıca belirtmeliyiz.

  • Künye: Ergün Veren – Anadolu Halk Takvimi: Kocakarı Soğuklarından Zemheriye, Doğan Kitap, inceleme, 304 sayfa, 2019

Bünyamin Sürmeli – Mavi Misket (2016)

Toprağın altında ve üstünde yaşam, denizin altında ve üstünde yaşam, tümü havayla!

Hava konusunda uzman Bünyamin Sürmeli de, bu konudaki düşüncelerini bizimle paylaşıyor.

Buzulların erimesi, iklim değişimi, havayı tahmin etmenin ipuçları, ısınma ve suç oranları arasındaki ilişki, havanın gaddar ve müşfik halleri gibi konularında pratik bir rehber.

Bir meteoroloğun gözünden doğa-iklim-çevre-tarih-teknoloji ve aralarındaki geçişlere yakından bakmak için iyi fırsat.

Künye: Bünyamin Sürmeli – Mavi Misket, Doğan Kitap, ekoloji, 220 sayfa, 2016

Gregory Elliott – Tarihin Sonları (2010)

Gregory Elliott, özgün çalışması ‘Tarihin Sonları’nda, yeni muhafazakâr Francis Fukuyama ile sosyalistler Karl Marx, Eric Hobsbawm ve Perry Anderson’ın, tarihin sonu ile ilgili öngörülerine odaklanıyor.

Elliott, kitabının ilk bölümünde, ‘Komünist Manifesto’yu tarihsel materyalizmin kurucu metni olarak kabul ederek, Marx’ın insanlığın “tarihöncesinin” komünizm ile sonlanacağı kurgusuna odaklanıyor.

İkinci bölüm, Fukuyama’nın, Marx’ın “materyalist tarih anlayışını” baş aşağı ettiği ‘Tarihin Sonu’ ve ‘Son İnsan’ı ele alıyor.

Üçüncü bölüm, Hobsbawm’ın Fukuyama’yı kayda değer bulmayarak verdiği tepkiyi; son bölüm ise, Anderson’ın  Fukuyama ve Hobsbawm’a dair önemli yorumlarını inceliyor.

  • Künye: Gregory Elliott – Tarihin Sonları, çeviren: Deniz Keskin, Versus Kitap, siyaset, 134 sayfa

Kolektif – Savaştaki İmparatorluklar (2016)

Birinci Dünya Savaşı’nı imparatorluklar savaşı olarak tartışan, bu süreçte rol almış Osmanlı’dan Avusturya Macaristan ve Rus İmparatorluğu’na pek çok aktörü geniş bir perspektiften ele alan metinler.

Üç imparatorluğu tarihe gömmüş bir savaşa yeni bir çerçeveden bakmak isteyenlere.

Çalışmanın en dikkat çeken tezi, Birinci Dünya Savaşı’nı sadece Avrupa ulus-devletleri arasında olan bir savaş değil, birincil düzeyde çok etnili, küresel imparatorlukların savaşı olarak görmemiz gerektiği şeklinde özetlenebilir.

Kitabın bir diğer önemi de, savaşta çeşitli rakiplerin farklı imparatorluk nüfuslarını farklılık gösteren yöntemlerle nasıl seferber, sevk ve idare ettiğini ve bunun gerek savaşın genel tarihinde gerek seferber edilen grupların tarihinde ne kadar önemli olduğunu göstermesi.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Mustafa Aksakal, Giuseppe Finaldi, Richard Bosworth, Heather Jones, Peter Haslinger, Joshua Sanborn, Richard S. Fogarty, Bill Nasson, Stephen Garton, Filipe Ribeiro De Meneses, Frederick R. Dickinson, Xu Guoqi, Christopher Capozzola ve Leonard V. Smith.

  • Künye: Kolektif – Savaştaki İmparatorluklar (1911-1923), derleyen: Erez Manela ve Robert Gerwarth, çeviren: Gül Çağalı Güven, İletişim Yayınları, tarih, 456 sayfa, 2016

Kolektif – Suları Nasıl Tükettik? (2010)

İnsanoğlu, gezegendeki tüm kaynaklarla birlikte suları da acımasızca ve hesapsızca sömürüyor, tüketiyor.

Beş yazarın ortak çabasıyla ortaya çıkan ‘Suları Nasıl Tükettik?’, tehlike altında olan nehirlerin, göllerin, sulak alanların ve diğer tatlı su ekosistemlerinin nasıl korunabileceğine odaklanıyor.

Su ekosistemleri, su ve balık sunmanın yanı sıra, mevsimlik sel sularını depoluyor, sellerden kaynaklanan hazarı azaltıyorlar.

Yeraltı su kaynaklarını yeniden doldurarak, kurak dönemler için su depoluyorlar.

Yazarlar, suyun ve dolayısıyla insanlığın içinde bulunduğu büyük tehdidi saptayarak güncel örnekler eşliğinde, su kaynaklarının korunması için insanlığın ne yapması gerektiğini adım adım anlatıyorlar.

  • Künye: Sandra Postel, Michelle Allsopp, Richard Page, Paul Johnston ve David Santillo – Suları Nasıl Tükettik?, çeviren: Ayşe Başcı, İş Kültür Yayınları, ekoloji, 234 sayfa